انتخاب تمدن‌ساز (۱۱)


۳ - احزاب و تشکل‌های سیاسی :

در چند نوشتار گذشته دو مورد از گروه‌هایی که وظایف مهمی در تعیین سرنوشت انتخابات دارند، یعنی "نامزدها" و "حامیان نامزدها" را مورد بررسی قرار دادیم.
گروه سومی که باید درباره‌ی آن سخن گفت، احزاب و تشکل‌های سیاسی هستند که غالباً انگیزه‌ی بالایی برای تأثیرگذاری بر روند انتخابات دارند.
هرچند امروزه مقوله‌ی "حزب" به عنوان یک پدیده‌ی اجتماعی نوین در سده‌های اخیر شناخته می‌شود، اما اصل اینکه عده‌ای هم‌فکر با آرمان مشترک در کنار یکدیگر جمع شوند و با هم‌اندیشی و هم‌افزایی، موجب سهل‌الوصول‌ترشدن آن آرمان شوند، امری است که ریشه در تاریخ دارد و شاید از زمانی که بشر وارد زندگی اجتماعی شده است، این فکر به تدریج در ذهن او شکل گرفته باشد.
در قرآن کریم و معارف اسلامی نیز از اهل ایمان، به "حزب‌الله" تعبیر شده است و آیات و روایات در زمینه‌ی ترغیب مؤمنان به تعاون و همکاری در مسیر سعادت دنیا و آخرت بشر، مافوق حد احصا است.
و از آنجا که یکی از شاخص‌های اصلی "حزب" همکاری تعدادی از افراد با ویژگی‌هایی است که در بالا اشاره شد، می‌توان آیات و روایاتی را که به تعاون مؤمنان تأکید و ترغیب می‌کند، با این موضوع مرتبط دانست.
از آنجا که شکل نوین احزاب دارای منشأ غربی است، متأسفانه در جامعه‌ی ما نیز بسیاری از احزاب یا کاملاً با ساختار غربی فعالیت می‌کنند و یا کم‌وبیش از روش‌های غربی متأثرند.
هرچند تبیین مبانی دینی تحزُّب و ساختار اسلامی حزب نیازمند بحث مفصل و دامنه‌دار دیگری است که در صدد آن نیستیم، ولی اجمالاً آنچه می‌توان در شرایط کنونی از یک حزب اسلامی و انقلابی انتظار داشت این است که افرادی مؤمن و انقلابی در کنار یکدیگر -با اعتقاد قلبی و التزام عملی به اسلام ناب محمدی(ص)، انقلاب اسلامی، مبانی فکری امامین انقلاب و قانون اساسی نظام مقدس جمهوری اسلامی- جمع شوند تا با هم‌اندیشی و هم‌افزایی و در قالب نظام "امامت و امت" زمینه‌ساز تحقق تمدن نوین اسلامی و در نهایت "طلوع خورشید ولایت عظمی (ارواحنا فداه)" باشند.


معیارهای الهی تحزُّب در قرآن :

هرچند واژه‌ی حزب در قرآن معنایی کاملاً منطبق با اصطلاح امروزی آن ندارد، ولی با توجه به کارکردهای اصلی حزب -با رویکرد دینی‌اش- که در بالا اشاره شد و قرابت معنوی آن با حزب‌الله در قرآن، می‌توان برخی از ویژگی‌های حزب اسلامی را از آیات قرآن استخراج کرد :

"حزب‌الله" در دو آیه‌ی قرآن به‌کار رفته است و جالب اینجاست که یکی از این دو آیه در مورد تولی (مائده/۵۵) و دیگری در خصوص تولی است (مجادله/۲۲).
در روایات فراوانی از منابع فریقین، اهمیت تولی و تبری در حدی بالا برده شده است که گویا اساساً دین منحصر در آن دو واجب است.

تعابیری مانند: "هل الدین [الایمان] الا الحب و البغض؟" آیا دین و ایمان چیزی جز دوستی و دشمنی است؟ (الکافی؛ ج۲؛ ص۱۲۵/ المستدرک علی الصحیحین؛ ج۲؛ ص۲۹۱) و تعابیر مشابه آن در منابع حدیثی شیعه و اهل سنت فراوان است و به همین جهت در مکتب اهل‌بیت (علیهم‌السلام) تولی و تبری از فروع دین شمرده شده است.

آسیب‌شناسی احزاب سیاسی :

بی‌شک حزبی را می‌توان در شرایط کنونی، حزبی انقلابی و منطبق بر معیارهای اسلامی دانست که ویژگی اصلی آن توجه به نیروهای مؤمن و انقلابی (=تولی) و تقابل با جریان لیبرال و غیرانقلابی (=تبری) باشد.

اما متأسفانه اکثر احزاب و تشکل‌های سیاسی، بیش از آن که به دنبال جذب نیروهای مردمی، جوان و مؤمن باشند و بیش از آن که بخواهند گفتمان‌ انقلاب را در بین مخاطبان و اعضای خود و در سطح جامعه توسعه و تعمیق ببخشند و در خصوص مبانی سست و فاسد تفکر لیبرال روشن‌گری کنند، منتظرند فرصتی برای کسب قدرت فراهم شود تا با لابی‌گری‌ها و استفاده از روابط سیاسی و بهره‌گیری از روش‌های ژورنالیستی، سهمی از قدرت به‌دست آورند.

به‌طور خاص احزاب غرب‌گرا بدون داشتن پشتوانه‌های علمی در مبانی نظری‌شان، با اقناع تهییجی و سطحی افکار عمومی نسبت به تفکر بی‌اساس لیبرالیستی خود، چنان که گفته شد، عمل می‌کنند و به ظاهر در کوتاه‌مدت موفق‌تر هستند.

متقابلاً تفکر انقلابی از پشتوانه‌ی بسیار قوی و عمیق فکری و فلسفی برخوردار است و با فرهنگ حاکم بر جامعه‌ی ما هماهنگی و سازگاری کامل دارد و به همین جهت زمینه‌ی پذیرش مردمی آن بسیار آسان خواهد بود؛ اما متأسفانه جای خالی آن کاملاً احساس می‌شود.

واقعاً چند درصد از احزاب را می‌شناسید که به دنبال جذب دانشمندان و اساتید انقلابی حوزه و دانشگاه برای رهبری فکری حزب متبوع خود و گسترش افکار انقلابی در جامعه باشند و از بیان و قلم آنان حمایت کنند و فضا را برای عرض‌اندام تفکر ناب انقلابی فراهم نمایند؟!

آنچه پیداست، نیروهای انقلابیِ اندیشمند و صاحب‌نظر از آن‌جا که غالبا‌ً از یک نوع حرّیت در مواضع و صراحت لهجه برخوردارند؛ قابل تحمل نیستند! و همواره باید در حاشیه قرار گیرند!

البته این موضوع عمومیت ندارد و در بین تشکل‌های سیاسی ما، هستند معدود تشکل‌هایی که سعی در انطباق با معیارهای اسلامی دارند و از وجود رهبریِ فکری و معنوی فرهیختگان حوزه و دانشگاه بهره می‌گیرند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت امام خامنه‌ای توصیه‌ی مهمی به تشکل‌های انقلابی دارند که خوب است در اینجا مطرح شود؛ عین سخنان ایشان از این قرار است:

"یک توصیه‌ی دیگر، که این هم به نظر من خیلی مهم است، این است که چنین کار بزرگ و گسترده‌ای، پشتوانه‌ی نظری فکری بسیار محکمی لازم دارد. اگر این پشتوانه‌ی فکری نباشد، ممکن است در وسط راه و در درون تشکیلاتتان دچار انحراف شوید. دچار رکود و ارتجاع بشوید. این خطرها در کمین شماست. یک کار به شدت قوی و عمیق نظری و نرم‌افزاری حتماً احتیاج دارید. ... اگر این پشتوانه نباشد، دچار سطحی‌نگری و انحراف می‌شوید. نه اینکه خود شما منحرف بشوید، تشکیلاتتان آفت انحراف و سطحی‌نگری پیدا خواهد کرد، آفت تکرار پیدا خواهد کرد، احیاناً آفت تحجرهای خطرناک پیدا خواهد کرد."

هرچند مطالب دردمندانه‌ای که در بالا گفته شد، نیازمند برنامه‌ای درازمدت است، ولی آنچه می‌توان در شرایط کنونی برای عبور از این مرحله از انتخابات مطرح کرد این است که احزاب و تشکل‌های درون جریان انقلاب، باید اهداف جزئی و کوتاه‌مدت خود را کنار بگذارند و فقط به مصالح نظام و انقلاب بیندیشند.

 

معیار انتخاب در احزاب انقلابی :

ما برای حمایت از یک نامزد، باید صلاحیت او را درنظر بگیریم نه چیز دیگر؛ احزاب غربی صرفاً به منافع حزبی خود می‌اندیشند؛ ولی در نظام توحیدی باید به هدف اصلی توجه کرد؛ هدف تقویت انقلاب اسلامی و زمینه‌سازی برای تحقق تمدن نوین اسلامی است.

شهید آیت‌الله دکتر بهشتی در تبیین اصول حزب جمهوری اسلامی می‌فرمود: "حزب جمهوری اسلامی مجموعه‌ای است از عناصر معتقد به اسلام و معتقد به مبارزه ... که پاسدار ارزش‌های عالی اسلامی باشند ... به طوری که برای هر کار، برای هر سمت، برای هر مسئولیت بگردند ببینند کی صالح‌ترین است، این صالح‌تر می‌خواهد رسماً عضو این تشکیلات باشد، می‌خواهد نباشد."
این جمله‌ی شهید مظلوم بهشتی نیز معروف است که "حزب معبد من است"؛ صاحب چنین دیدگاهی در فعالیت‌های حزبی و سیاسی‌اش جز رضای الهی را در نظر نمی‌گیرد و منافع شخصی و حزبی خود را فدای مصالح جامعه‌ی توحیدی می‌کند.

ادامه دارد...

                                              ۹۸/۱۰/۲۳

                                        سید محسن طاهری

                           مسئول مدرسه علمیه امام صادق(ع) گرگان

پیام سیستم

برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.