بمناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی

عدد چهل بر کمال و بلوغ، دلالت دارد. نزد اغلب اقوام و فرهنگها، چهل سالگی سن رشد کامل و رسیدن آدمی به نهایت قوای جسمانی و عقلانی تلقی می‌شود و اعتقاد بر آن است که انسان عمومآ قبل از رسیدن به این سن، هنوز به کمال خردورزی و مهار قوای نفسانی نایل نشده است، اما پس از چهل سالگی، در عین حال که قوای جسمانی رو به کاستی می‌گذارد، قوای عقلانی و روحانی، ترقی و تعالی می‌یابد و از همین‌رو، پیامبران از چهل سالگی به بعد مبعوث می‌شده‌اند . 22 بهمن 1397 چهل سالگی انقلاب اسلامی ایران است و به گفته رهبر معظم انقلاب «انقلاب با قدرت و با نشاط دارد پیش میرود؛ چهل‌سالگی انقلاب دوران پیری انقلاب نیست، دوران عقب‌گرد انقلاب نیست، دوران پختگی و نشاط انقلاب است. انقلاب در چهل‌سالگی، بحمداللّه با قدرت، با حفظ شعارها و با برافراشته بودن پرچمهای اصلی، همچنان دارد به پیش میرود.» با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، استکبار جهانی که پایگاه محکم خود را در منطقه بر باد رفته می دید، دشمنی گسترده خود را با آن آغاز کرد و هر روز با توطئه ای تازه تر به میدان آمد اما به حول و قوه پروردگار و رهبری الهی و ایمان راسخ مردم طرفی نبست. امروز در دوران بلوغ و کمال انقلاب، با وجود همه مشکلاتی که بدخواهان پیش پای ملت ایران گذاشتند، دستاوردهای فراوانی بدست آمده است که قابل مقایسه با نظام ننگین ستمشاهی نیست اما بالاتر از هر دستاوردی، حضور پرشور و همیشگی ملت با ایمان و و لایتمدار خصوصا نسل سوم و چهارم انقلاب است. و به فرموده رهبر فرزانه انقلاب «دشمن امیدوار بود که نسل سوّم انقلاب و نسل چهارم انقلاب از انقلاب روگردان بشوند، [ولی] امروز گرایش و پایبندی نسل سوّم و چهارم انقلاب به انقلاب و علاقه‌مندی عمیق و پخته‌ی آنها به انقلاب، از نسل اوّل اگر بیشتر نباشد کمتر نیست.»

هویت و مبانی فکری انقلاب اسلامی

همه انقلابهای مهم دنیا دارای پشتوانه ای فکری هستند که اگر از چنین پشتوانه ای محروم باشند، حتی در صورت پیروزی، انقلابیون در تشکیل نظام سیاسی - اجتماعی جدید دچار مشکل خواهند شد.

انقلاب اسلامی ایران، یکی از انقلابهای بزرگ جهان است; انقلابی که توانست نظام 2500 ساله پادشاهی را سرنگون سازد و نظامی کاملا نوین در تاریخ سیاسی بشر به وجود آورد. این انقلاب با عظمت نمی تواند مبانی فکری و نظری از پیش اندیشیده شده نداشته باشد.

از سوی دیگر، بازشناسی هویت فکری انقلاب اسلامی و معرفی آن به نسلهای بعدی، نقش بسزایی در پایداری و تداوم انقلاب خواهد داشت; زیرا آنچه روح و واقعیت انقلاب را شکل می دهد همین هویت فکری است و با از دست رفتن یا انحراف در مکتب فکری انقلاب، خود انقلاب نیز در مسیر انحراف قدم خواهد گذاشت.

  1. ۱. هویت فکری انقلاب اسلامی
  2. ۲. مدل انقلاب اسلامی در اندیشه امام خمینی(ره)
  3. ۳. تحلیل جامعه شناختی انقلاب اسلامی ایران
  4. ۴. انقلاب اسلامی یا اسلام انقلابی؟! کدامیک؟!
  5. ۵. انقلاب اسلامی، آذرخشی از عاشورای حسینی
  6. ۶. فقه حکومتی؛ نرم افزار توسعه انقلاب اسلامی
  7. ۷. «آزادی» در گفتمان فقاهتی انقلاب اسلامی ایران
  8. ۸. منابع قدرت نرم انقلاب اسلامی ایران (تحلیل وصیت نامه شهدای دانشگاه امام صادق (ع))
  9. ۹. انسان انقلاب اسلامی، عبودیت یا سوژگی؟؛ مروری بر وضعیت تاریخی انقلاب اسلامی با تأکید بر انسان

اسلام سیاسی و انقلاب اسلامی ایران

اسلام در مفهوم جدید محصول دوران مدرن و تحت عنوان «اسلام سیاسی» صورت بندی شده است که در مقابل اسلام سنتی قرار می گیرد. اسلام سنتی، دین را به حوزه امور فردی و عبادی محدود می دانست و علی رغم تعریف جامع دنیوی و اخروی از دین عملا در کار سلطان دخالتی نداشت و کار ویژه او توجیه و مشروعیت بخشی دینی به سلطان بود. دین در مدرنیته غرب از امور عرفی و دنیوی منفک شد و اداره جوامع مبتنی بر عقل خود بنیان و مشورتی گردید. اما، در جوامع اسلامی جریان سکولاریستی و کمالیستی متجددین و روشنفکران غرب گرا در فرایندی پارادوکسیکال موجب ظهور اسلام سیاسی شد. اسلام سیاسی از تعامل با غرب تا تقابل با غرب و تشکیل حکومت اسلامی تغییر معنایی داشته است. هرچند اسلام سیاسی در ایران معاصر رنگ و بوی لیبرالی و مارکسیستی هم به خود گرفت. اما، این قرائت «اسلام فقاهتی» به رهبری امام خمینی(ره) بود که توانست در انقلاب اسلامی 1357ش به آرمان تشکیل حکومت اسلامی دست یابد و دموکراسی دینی را به صورتی الهام بخش به اجرا بگذارد.

  1. ۱. اسلام سیاسی و انقلاب اسلامی ایران
  2. ۲. مفهوم اسلام سیاسی در انقلاب اسلامی ایران
  3. ۳. گفتمان اسلام سیاسی در انقلاب اسلامی ایران
  4. ۴. اسلام سیاسی انقلاب اسلامی و جهان عاری از خشونت

عوامل پیروزی انقلاب اسلامی

در فرایند انقلاب اسلامی سال 57، رابطه ای متقابل و دو سویه میان رهبری انقلاب، روحانیت و مردم به وجود آمد که نقش اساسی در پیروزی انقلاب اسلامی ایران داشت. امام خمینی(ره) متصف به خصال برجسته و نیکوی علمای شیعه و شیوه رهبری او نتیجه سنتی تاریخی برآمده از صدر اسلام بود. ایشان رهبری باهوش و بی نظیر و در برقراری ارتباط با اقشار مردم نبوغی خاص داشت؛ به طوری که پیچیده ترین مسائل اجتماعی-سیاسی را با کلامی بسیار ساده و قابل درک برای همه مطرح می کرد. امام در برابر مردم نه از نظریات دقیق و روشن خود بلکه با استفاده از مطالبی مانند بیرون راندن امپریالیسم، استقلال کشور، برقراری عدالت برای فقرا، کمک به کشاورزان، حمایت از کارگران، بالا بردن سطح زندگی، نابود کردن فساد، تضمین آزادی های اسلامی، برقراری دولت اسلامی راستین، توانست هم توده مردم را متحد و هم ایدئولوژی جایگزین رژیم شاه را برای مردم تشریح کند.

امام خمینی(ره) با اعلامیه مخالفت با لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی حرکت خود را آغاز کرد و نتیجه آن ظهور امام به عنوان رهبر سیاسی -مذهبی و کسب مقبولیت عمومی از سوی توده های مردم بود. در اواسطه دهه 40، روحانیون و طلاب حوزه های علمیه که بشدت به اقدامات غیر مذهبی رژیم پهلوی معترض بودند؛ به گرد امام خمینی (ره) حلقه زدند. در این ایام، امام مبارزه را به کانون اصلی فعالیت های مذهب کشانید و بر تز جدایی مذهب از سیاست خط بطلان کشید. همزمان دوره پانزده ساله تبعید امام به ترکیه و عراق فرا رسید. در این دوره، امام به عنوان رهبر و ایدئولوگ انقلاب با تدریس دروس حوزوی نظریه ولایت فقیه را پایه گذاری و بسط داد. یکی از وظایف رهبران انقلاب، تدوین ایدئولوژی/نقشه انقلاب است که دربرگیرنده نقد و نفی ارزش های موجود و ترسیم آینده مطلوب و آرمانی پیشروی عاملان انقلاب است. امام با شناخت دقیق مشکلات جامعه، قدم به قدم در جهت نفی وضع موجود گام برداشت و اسلام را به عنوان مطلوب ترین نقشه راه مطرح کرد. در سال های پایانی منتهی به انقلاب، امام با برخود قاطع و عدم سازش و با امکانات اندک در کوتاه ترین زمان بدون استفاده از سلاح به هدف خود یعنی پیروزی انقلاب نایل آمد.

  1. ۱. عوامل پیروزی انقلاب اسلامی
  2. ۲. جستاری در الگویابی انقلاب اسلامی ایران
  3. ۳. نقش مذهب در انقلاب اسلامی ایران
  4. ۴. نقش نمادهای شیعه در پیروزی انقلاب اسلامی ایران
  5. ۵. نقش روحانیت در پیروزی انقلاب اسلامی ایران
  6. ۶. نقش مساجد در پیروزی انقلاب اسلامی ایران
  7. ۷. نقش روستاییان در انقلاب اسلامی ایران
  8. ۸. سازمان دهی در انقلاب اسلامی ایران
  9. ۹. بسیج منابع در انقلاب اسلامی ایران

دستاوردها و کارکردهای انقلاب اسلامی

رفع خفقان و سرنگونی نظام دیکتاتوری سلطنت پهلوی و جایگزین شدن نظام مردم‎سالار دینی، یکی از مهم ترین دستاوردهای سیاسی انقلاب اسلامی ایران به‎شمار می رود. مردم ایران، به رهبری امام‎خمینی(ره) در 22بهمن 1357 توانستند رژیم سلطنتی پهلوی را، که برآمده از کودتای انگلیسی آمریکایی بود، و وابستگی، استبداد، فساد(سیاسی، اخلاقی، مالی)، ضدّیت با اسلام و بی‎کفایتی از جمله ویژگی‎های بارز آن به شمار می رفت، ساقط کنند و نظامی مردمی مبتنی بر قوانین اسلامی، با رهبری ولی فقیه، بنا کنند.

افزایش بینش سیاسی مردم، یکی دیگر از دستاوردهای سیاسی انقلاب اسلامی است. یکی از اهداف سیاسی رژیم پهلوی، دور نگاه داشتن مردم ایران از مسائل و واقعیت‎های جامعه بود و از این طریق می کوشیدند تا بینش سیاسی مردم تعمیق نیابد و در بی‎خبری به‎سر برند. پس از انقلاب اسلامی، افزایش آگاهی‎ها و تقویت بینش سیاسی مردم، با استفاده از ابزارهای گوناگون مانند مطبوعات و رسانه های گروهی، به عنوان اصلی مهم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، کانون توجه واقع شد.

یکی دیگر از دستاوردهای سیاسی انقلاب اسلامی، آزادی سیاسی و مشارکت سیاسی مردم است. در رژیم پهلوی، مردم در عرصۀ تصمیم‎گیری کشور هیچ جایگاهی نداشتند؛ ازاین‎رو، مشارکت سیاسی، به معنای واقعی کلمه، وجود نداشت، ولی آنان پس از انقلاب اسلامی، در تعیین سرنوشت کشورشان‎ سهیم شدند، به‎طوری که در مدت چهار دهه پس از پیروزی انقلاب، به‎طور متوسط هر سال یک انتخابات در عرصۀ تصمیم‎گیری کشور برگزار شد که نشان‎دهندۀ مشارکت سیاسی گستردۀ مردم است.

استقلال در سیاست خارجی یکی دیگر از دستاوردهای سیاسی انقلاب اسلامی ایران است. در دوران پهلوی، در ساختار سیاسی ایران، به‎دلیل نفوذ کشورهایی نظیر انگلستان و آمریکا، استقلال سیاسی وجود نداشت و سیاست خارجی کشور با‎توجه به منافع کشورهای بیگانه تعریف می‎شد؛ اما پس از انقلاب، ایران اسلامی ضمن رهایی از نفوذ آمریکا و انگلیس، استقلال سیاسی خود را به دست آورد و سیاست خارجی خود را باتوجه به مصالح اسلامی و منافع ملی تعریف کرد.

  1. ۱. دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران
  2. ۲. تأثیر انقلاب اسلامی بر نظام بین الملل
  3. ۳. بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه
  4. ۴. چهل بهار و دستاوردهای انقلاب ایران در کلام سید حسن نصرالله
  5. ۵. کارکردهای اجتماعی انقلاب اسلامی: مطالعه اردوهای جهادی
  6. ۶. دستاوردهای بین المللی انقلاب اسلامی
  7. ۷. نتایج سیاسی انقلاب اسلامی ایران
  8. ۸. انقلاب اسلامی و گسترش صلح مثبت
  9. ۹. نقش انقلاب اسلامی در فروپاشی ابرقدرت ها
  10. ۱۰. کلان نگری و تحلیل دستاوردهای انقلاب اسلامی
  11. ۱۱. ایران 20

انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی

انقلاب اسلامی ایران واکنشی به یک وضعیت نابسامان تاریخی بود. انقلابی که ایرانیان را از حاشیه به متن کشاند و در پس احیای هویت واقعی ایرانیان بود. رخدادی که سبب شد، تحولات پی درپی درحوزه نظر و عمل در سطح منطقه و جهان رخ دهد. درعرصه تفکر و اندیشه این انقلاب منجربه تجدید نظر فیلسوفان و تحلیلگران صاحب نام در نظریه های رایج شد و در عرصه عمل، تحولات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی مختلفی رخ داد.

نهضت ها و حرکت های زیادی با الهام گیری از انقلاب ایران پا به عرصه وجود نهادند یا اینکه به حرکت خود سرعت بخشیدند. با انقلاب اسلامی ایران به طورکلی چهره جهان دگرگون شد و مناسبات دیگری برقرار گردید. امروزه نیز تاثیر این حرکت عظیم به لحاظ معنوی و اهداف آن در حرکت ها و جنبش های اجتماعی در جهان اسلام همچون فلسطین، لبنان، مصر، بحرین، تونس و... قابل مشاهده است.

  1. ۱. گفتمان انقلاب اسلامی و بیداری اسلامی
  2. ۲. کاربست دیپلماسی عمومی در صدور انقلاب اسلامی
  3. ۳. مواج بیداری و خیزش انقلابی اسلامی
  4. ۴. بازتاب انقلاب اسلامی بر سازمان جهاد اسلامی فلسطین
  5. ۵. تأثیر انقلاب اسلامی ایران در بیداری اسلامی تونس
  6. ۶. تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر کشور مصر

ماندگاری و تداوم انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی هویتی دینی و مذهبی دارد؛ چنان که امام خمینی(ره) فرموده اند: «انقلاب ما متّکی به معنویات است... ما باید خطّ معنویتی را که برای آن انقلاب کردیم، فراموش نکنیم، همان خطّ معنویی که مردم دنیا (به واسطة آن) متوجّه انقلابمان شدند و این خطّ معنویت است که زورگویان با آن مخالف اند.

جهان غرب و استکبار می کوشند ملّتها را از هویت و ماهیت اسلامی خود دور و آنان را نفی کنند؛ امّا انقلاب اسلامی، این روند را متوقّف و عظمت و اقتدار اسلام را بار دیگر در میان ملّتها گسترش داد، امام خمینی اصرار داشت هویت حقیقی این حرکت مقدّس حفظ شود و تأکید می کرد باید ایرانی بدون اتکا، به جهان خواران بین المللی ساخت که استقلال کامل سیاسی، فرهنگی، نظامی و اقتصادی خویش را به دست گیرد و هویت اصیل خویش را به جهان عرضه کند.

نکته دیگری که امام بدان توجه کرد این بود که مردم نگران شکست خوردن نباشند؛ بلکه در پی ادای تکالیف خویش باشند. ملّتی که خود را از خدا می داند و همه چیز خود را در این مسیر تقدیم می کند، دیگر از هیچ عاملی هراس ندارد؛ بلکه دشمنان از چنین اقتداری خوف دارند و این منطق که بر گرفته از قرآن و سنّت است باید استمرار یابد.

عامل دیگری که باعث پایداری، توسعه و گسترش فرهنگ انقلاب می شود، این است که آحاد جامعه، نخست خود را اصلاح کنند و معیار را ارزشهای الهی و معنوی قرار دهند، آن گاه تواناییهای خویش را باور کنند. در بعد سیاسی، مردم به این اعتقاد رسیدند که می توان در برابر ابرقدرتها ایستادگی کرد و همین تفکر، آن قیام معجزه آسا و پیروزی افتخارآفرین را رقم زد؛ امّا این باور باید عرصه های علمی و فکری را هم در برگیرد تا شکوفایی اندیشه ها و توسعه همه جانبه و استقلال کامل را به ارمغان بیاورد و زمینه های پایه گذاری فرهنگ و تمدّن اسلامی را فراهم سازد.

  1. ۱. راه تداوم انقلاب اسلامی
  2. ۲. آینده پژوهی انقلاب اسلامی ایران
  3. ۳. نقش انتخابات در ماندگاری انقلاب اسلامی

آسیب شناسی انقلاب اسلامی

یکی از آسیبهای جدی در انقلاب اسلامی جریان نفوذ است. اساس جریان نفوذ، لیبرالیسم فرهنگی است که در قالب تهاجم فـرهنگی، نـاتوی فـرهنگی و شبیخون فرهنگی به دنبال حاکمیت لیبرالیسم فرهنگی است. جریان نفوذ، نوعی سلطه و تسلط بر رسـانه ها و مطبوعات را در پیش گرفته و یک شبکه وسیع مطبوعاتی، رسانه ای و تولید و توزیع و پخش خبر را ایجاد کرده، تـا بتواند برخی از شرکت های انـتشاراتی و مـؤسسات چاپ و نشر را در اختیار بگیرد و حوزه چاپ و نشر آثار فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را در اختیار خودش قرار دهد.

جریان نفوذ به دنبال استحاله فرهنگی ایران اسلامی است و این را بر نفوذ اقتصادی و سیاسی جامعه مقدم داشته اسـت؛ زیرا می داند که اگر فرهنگ انقلاب اسلامی را تسخیر کند، به راحتی می تواند عرصه سیاست، اقتصاد و اجتماع را نیز تسخیر کند.

  1. ۱. جریان های نفوذ در انقلاب اسلامی
  2. ۲. تهدیدشناسی از منظر رهبران انقلاب اسلامی ایران
  3. ۳. التقاط و تحجر، دو آفت انقلاب اسلامی
  4. ۴. آسیب شناسی جایگاه و نقش قدرت نرم فرهنگی و اجتماعی انقلاب اسلامی ایران

انقلاب اسلامی و علوم اجتماعی

انقلاب اسلامی ایران از آغاز تاکنون توجه بسیاری از اندیشمندان، پژوهشگران و متخصصان حوزه های مختلف علوم انسانی را به خود جلب کرده و با رویکردهای متفاوت و حتی متضاد، به عنوان یک موضوع مهم اجتماعی، فکری، سیاسی و تاریخی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است.

تاکنون هزاران مقاله و صدها پژوهش، کتاب و پایان نامه در ایران و مراکز علمی و تحقیقاتی سراسر جهان درباره انقلاب اسلامی نوشته شده و امروز هم در مجلات و محافل و مراکز پژوهشی ابعاد، آثار و پیامدهای انقلاب اسلامی همچنان مورد بحث و گفتگو است.

محدوده زمانی پژوهش و نشر این مطالعات از اوج گیری نهضت حضرت امام خمینی(ره) در اواسط 1356 آغاز می شود، ولی قلمرو موضوعی این مطالعات شامل طیف گسترده ای از مباحث تاریخی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، کلامی و فلسفی است که دهه ها و حتی سده های پیش از انقلاب را نیز در برمی گیرد (ر. ک: کدی، 1375) و به خصوص در مورد ریشه های اعتقادی انقلاب اسلامی، پیوند آن را تا صدر اسلام مورد توجه قرار می دهد. (ر. ک: عمید زنجانی، 1376) برخی از این مطالعات به مسائل و تحولات نظام جمهوری اسلامی ایران هم پرداخته و حتی عملکرد و رویکرد دولت های پس از انقلاب در ایران را در ذیل مطالعات انقلاب اسلامی ایران، مورد بررسی قرار داده اند. این مجموعه عظیم در طول چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، منابع و حوزه های مطالعاتی و علمی تازه ای را ایجاد کرده است که اگرچه غالباً ذیل مطالعات و علوم سیاسی طبقه بندی و تلقی می شود، ولی خود از ویژگی های متفاوتی برخوردار است و لذا به طور خاص و به تدریج به عنوان «مطالعات انقلاب اسلامی» نام گرفته است.

  1. ۱. فلسفه مطالعات انقلاب اسلامی
  2. ۲. الزامات راهبردی انقلاب اسلامی برای علم سیاست
  3. ۳. انقلاب اسلامی ایران و ضرورت نظریه پردازی
  4. ۴. آینده انقلاب اسلامی و قدرت نرم آموزش عالی
  5. ۵. نظریه فطرت، نظریه رسانه طراز انقلاب اسلامی

هنر انقلاب اسلامی

هنگامی که انقلاب اسلامی اتفاق افتاد و جریان بازگشت مجدد انسان به ولایت الهی آغاز شد، تحول عظیمی در ظاهر و باطن فرهنگ و اندیشه به وجود آمد. در رابطۀ هنر و انقلاب دینی به یک تعبیر (که البته این تعبیر با تسامح همراه است) شاهد یک خدمت متقابل هستیم: از یک سو انقلاب اسلامی به هنر کمک کرد و درواقع دست آن را گرفت؛ از دیگر سو هنر نیز به یاری انقلاب آمد و باشکل گیری این واقعه هریک از هنرمندان به اندازۀ توان خود به آن کمک کردند. کسانی که قبل از انقلاب و هنر آن دوره رادیده باشند بیشتر متوجه این معنا می شوند که انقلاب هنر را در تمام عرصه ها احیا کرد. هیچ هنری نبود که اثری از این حادثۀ بزرگ الهی نگرفته باشد: چه هنرهایی که همزاد با دین و سنت بوده است و آنها را هنرهای آیینی و سنتی می نامیم، و چه هنرهایی که زاییدۀ عصر جدید یعنی عصر تکنولوژیک است، مانند سینما و غیره.

  1. ۱. هنرمند طراز انقلاب اسلامی
  2. ۲. نگاهی به شعر انقلاب اسلامی
  3. ۳. شاعران انقلاب اسلامی و نقد فرهنگ غربی

https://hawzah.net/fa/Occation/View/70230

اطلاعات

برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.