مشاهده و تدبر آیه 36 سوره نساء

واعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا 


*خدا را عبادت كنيد
*و هيچ چيز را با او شريك مشماريد
* و به مادر و پدر خويش احسان كنيد

*و [همچنين] به خويشاوندان، يتيمان، بينوايان، همسايگان نزديك و دور، دوستِ در كنار
، در راه ماندگان و بردگان [احسان كنيد].

* بي‌گمان خدا كسي را كه خود بزرگ‌بينِ فخرفروش باشد دوست ندارد.

برگزیده تفسیر نمونه

در این آیه یک سلسله از حقوق اعم از حق خدا و بندگان و آداب معاشرت با مردم بیان شده است ، و روى هم رفته ده دستور از آن استفاده مى شود.

1ـ نـخست مردم را دعوت به عبادت و بندگى پروردگار و ترک شرک وبت پرستى که ریشه اصلى تمام برنامه هاى اسلامى است مى کند، دعوت به توحیدو یگانه پرستى روح را پاک ، و نیت را خالص ، و اراده را قـوى ، وتـصمیم را براى انجام هر برنامه مفیدى محکم مى سازد، و از آنجا که آیه بیان یک رشته از حقوق اسلامى است ، قبل از هر چیز اشاره به حق خداوند بر مردم کرده ، مى گوید: ((و خدا رابپرستید و هیچ چیز را شریک او قرار ندهید)) (واعبدواللّه ولا تشرکوا به شیئا).

2ـ سپس مى گوید: ((و به پدر و مادر نیکى کنید)) (وبالوالدین احسانا).

حق پدر و مادر از مسائلى است که در قرآن مجید زیاد روى آن تکیه شده وکمتر موضوعى است که این قدر مورد تاکید واقع شده باشد، و در چهار مورد ازقرآن ، بعد از توحید قرار گرفته است.

3ـ ((همچنین به خویشاوندان)) نیکى کنید (وبذى القربى).

ایـن مـوضـوع نیز از مسائلى است که در قرآن تاکید فراوان در باره آن شده است ، گاهى به عنوان ((صله رحم))، و گاهى به عنوان ((احسان و نیکى به خویشاوندان)).

4ـ سـپـس اشـاره بـه حقوق ((ایتام)) کرده ، و افراد با ایمان را توصیه به نیکى درحق ((یتیمان)) مـى کـنـد (والیتامى) زیرا در هر اجتماعى بر اثر حوادث گوناگون همیشه کودکان یتیمى وجود دارنـد کـه فـرامـوش کـردن آنـها نه فقط وضع آنان را به خطرمى افکند، بلکه وضع اجتماع را نیز به خطر مى اندازد.

5ـ بعد از آن حقوق ((مستمندان)) را یادآورى مى کند (والمساکین).

زیـرا در هـر اجتماعى افرادى معلول و از کار افتاده و مانند آن وجود دارند که فراموش کردن آنها برخلاف تمام اصول انسانى است.

6ـ سـپس توصیه به نیکى در حق ((همسایگان نزدیک)) مى کند (والجار ذى القربى)7ـ سپس در باره ((همسایگان دور)) سفارش مى کند (والجار الجنب).

((حـق هـمـسـایـگـى)) در اسـلام بـه قدرى اهمیت دارد که در وصایاى معروف امیرمؤمنان (ع) مى خوانیم : مازال (رسول اللّه) یوصى بهم حتى ظننا انه سیورثهم :((آنقدر پیامبر(ص) در باره آنها سفارش کرد، که ما فکر کردیم شاید دستور دهدهمسایگان از یکدیگر ارث ببرند)).

در حدیث دیگرى از پیامبر(ص) نقل شده که در یکى از روزها سه بار فرمود:واللّه لا یؤمن : ((به خدا سوگند چنین کسى ایمان ندارد)).

یـکـى پـرسـیـد چه کسى ؟ پیامبر(ص) فرمود: الذى لا یامن جاره بوائقه : ((کسى که همسایه او از مزاحمت او در امان نیست))!.

8ـ سـپس قرآن در باره کسانى که با انسان دوستى و مصاحبت دارند، توصیه مى کرده ، مى فرماید: ((و به دوست و همنشین)) نیکى کنید (والصاحب بالجنب).

البته ((صاحب بالجنب)) معنایى وسیعتر از دوست و رفیق دارد، به این ترتیب آیه یک دستور جامع و کلى براى حسن معاشرت نسبت به تمام کسانى که با انسان ارتباط دارند مى باشد، اعم از دوستان واقعى ، و همکاران ، و همفسران ، و مراجعان ،و شاگردان ، و مشاوران ، و خدمتگذاران.

9ـ دسـتـه دیـگـرى که در اینجا در باره آنها سفارش شده ، کسانى هستند که درسفر و بلاد غربت احتیاج پیدا مى کنند و با این که ممکن است در شهر خود افرادمتمکنى باشند، در سفر به علتى وا مى مانند مى فرماید: ((و واماندگان)) (وابن السبیل).

10ـ در آخـرین مرحله توصیه به نیکى کردن نسبت به بردگان کرده ،مى فرماید: ((و بردگانى که مالک آنها هستید)) (وما ملکت ایمانکم).

در حـقـیقت آیه با حق خدا شروع شده و با حقوق بردگان ختم مى گردد و تنهااین آیه نیست که در آن در باره بردگان توصیه شده ، بلکه در آیات مختلف دیگر نیزدر این زمینه بحث شده است.

در پـایان آیه هشدار مى دهد و مى گوید: ((خداوند افراد متکبر و فخرفروش رادوست نمى دارد)) (ان اللّه لایحب من کان مختالا فخورا).

به این ترتیب هر کس از فرمان خدا سرپیچى کند و به خاطر تکبر، از رعایت حقوق خویشاوندان ، پدر و مـادر، یتیمان ، مسکینان ، ابن السیبیل و دوستان سر باززند محبوب خدا و مورد لطف او نیست و هر کس که مشمول لطف او نباشد از هرخیر و سعادتى محروم است.

*سوره نساء ???? آیه 36*

پیام سیستم

برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.