دشمن می‌خواهد افکار عمومی را در اختیار گیرد

پایگاه تحلیلی مصداق/ در نگاه کلان و سیستمی باید بین مفاهیم عمیق دینی و اسلامی، آرمان‌های انقلابی، دکترین نظام فرهنگی، راهبردهای نظام تبلیغی و مبانی و مفاهیم نظام رسانه‌ای ارتباط منسجم، منطقی و کارامدی صورت گیرد. لذا براساس نگاه رهبری این فرآیند رسانه ای در قالب مدیریت افکار عمومی و تولید پیام رسانه‌ای مطرح شده است. لذا مدیریت پیام در قالب یک رویکرد و نظام رسانه‌ای و در ذیل خرده نظام تبلیغی و نظام فرهنگی طراحی می‌شود تا بتواند به اهداف نظام اسلامی کمک نماید.

معناشناسی «فراگرد تبلیغی»
از منظر رشته ارتباطات؛ تبلیغ فرآیندی ارتباطی است که تبلیغ گر یا مبلغ تلاش می‌کند کالا با خدماتی را عرضه و از طریق ابزارها و رسانه‌های خود، ترجیحاتی را درمخاطب ایجاد کند تا این کالا و خدمات جای کالا و خدماتی دیگر را بگیرد و انتخاب شود. به بیان دیگر در ایجاد فرآیند تبلیغ در واقع ارسال کننده پیام تلاش می‌کند تا کالا، پیام و خدماتی را که عرضه می‌کند به جای خدمات دیگری که در بازار رقابتی وجود دارد به مصرف مخاطب برسد یا مورد انتخاب وی قرار بگیرد.(۱)
فراگرد تبلیغی به عنوان چرخه عملیاتی و فرآیندی که از مبلّغ آغاز و به مخاطب ختم می‌گردد و یا پس از ارتباط با مخاطب، از طریق یک بازخورد مجدّداً به مبلّغ باز می‌گردد، بر حسب آن که از ماهیّت تجاری، سیاسی یا عقیدتی برخوردار باشد و این که در چه سطحی از پیچیدگی قرار دارد، از انواع و اشکال متفاوتی برخوردار است. «تبلیغ فرآیندی ارتباطی است که مبدأ آن مبلغ، پیام آن محتوای تبلیغ و مقصدش مخاطب می‌باشد».

این تعریف مشتمل بر انواعی از تبلیغات می‌گردد که از ماهیتی یک طرفه برخوردار است. به عبارت دیگر، در این گونه نظام‌های تبلیغی، باز خوردی از مخاطب مدّ نظر نیست یا چنین بازخوردی وجود ندارد. ذکر این نکته ضروری است که چنین نظامی اکنون در عالم خارج وجود ندارد، بلکه با توجه نداشتن مبلّغ به بازخورد مخاطب، تلویحاً چنین فرض می‌شود.

بنابراین، سرنوشت چنین تبلیغاتی، تأثیر نگذاردن پیام تبلیغی مبلّغ در ذهن و روح مخاطب است. حال اگر بخواهیم نظام ارتباطی تبلیغ را پیچیده‌تر کنیم، در اولین مرحله، به این نظام، عنصر چهارمی اضافه می‌کنیم و از نظام تبلیغی به سه عنصر مبلّغ (مبدأ)، محتوای تبلیغ (پیام) و مخاطب (مقصد) به نظامی تبلیغی (ابزار ارسال) می‌رسیم.(۲)

در مرحله بعدی، عنصر روش تبلیغ (نحوه ارسال پیام) نیز افزوده می گردد، اما هنوز نظام تبلیغی مورد نظر ما دچار تغییر اساسی نگردیده است. این تغییر اساسی با افزودن عنصر بازخورد مخاطب (بازگرداندن مقصد ارتباط) صورت می‌پذیرد. شکل شماره ۲، این تغییرات را از یک نظام تبلیغی با سه عنصر به یک نظام تبلیغی با هشت عنصر نشان می‌دهد:

نظام تبلیغی با هشت عنصر همان‌گونه که در شکل شماره ۲ دیده می‌شود، پویاترین نوع نظام ارتباطی محسوب می‌گردد، صرف نظر از آن که روش، ابزار و پیام تبلیغ و نتیجه آن مشروع یا غیر مشروع باشد. پویا بودن چنین نظامی تبلیغی منوط به مسیر بازگشت اثر تبلیغ از مخاطب به مبلغ است.

اینک می‌توان به تعریف فراگرد تبلیغی پرداخت: فراگرد تبلیغی، نظامی ارتباطی بین مبلّغ و مخاطب است که در جهت معرفی و شناساندن یک کالا، محصول، نظر، فکر یا موضوع شکل می‌گیرد. بدین روی، تبلیغ صرف نظر از مشروع یا نامشروع بودن آن، ‌ایستا یا پویا بودن آن، نوعی معرفی و شناساندن یک موجودیت یا پدیده محسوب می‌گردد و در واقع، پس از این مرحله از تعریف است که با توجه به روش تبلیغ و محتوای آن ‌می‌توان تبلیغ را مشروع یا نامشروع دانست.

در تعریفی دقیق‌تر، می‌توان تعریف تبلیغ را این گونه ارائه داد: «تبلیغ شناساندن یک پدیده از سوی مبلّغ به مخاطب است». معادل این تعریف از تبلیغ، فراگرد تبلیغی چنین تشریح می‌گردد: «فراگرد تبلیغ ارتباطی بین مبلّغ و مخاطب در جهت شناساندن یک پدیده است».(۳)

رهبر انقلاب در تبیین این موضوع مهم می فرمایند: «به نظر ما، راه پیروزی در این جنگ این است که مجموعه و فهرستی از پیام‌های درست و از نکات و حقایق واقعی را که مبتنی بر آرمان‌ها و آرزوهای ماست، به ذهن مردم منتقل کنیم. اوّلاً بایستی فهرست این پیام‌ها را شناخت. نخست ببینیم که ما چه چیز را باید به ذهن مردم منتقل کنیم. … پس، اوّل باید این پیام‌ها را شناخت؛ بعد که شناخته شد، باید تولید شود. تولید کلام و تصویر و فضا و محیطی که بشود آن پیام را القا کرد، یکی از مهمترین کارهایی است که امروز هنر تبلیغ و پیام‌رسانی به آن متّکی است. اگر در تولید، پایمان بلغزد، اشتباه یا کوتاهی بکنیم، حتماً ضربه را خورده‌ایم. بعد از آن‌که این پیام ها تولید شد، باید آن‌ها را مدیریّت کرد؛ چون هنگامی یک مجموعه کالای مطلوب به نتیجه و به سرمنزل حقیقی و صحیح خود خواهد رسید که مدیریّتی بالای سرش باشد: این پیام در کجا باید داده شود، به چه اندازه باید داده شود، به هنگام باشد، با زبان مناسب باشد و تلفیق این‌ها در قالب‌های گوناگون قابل قبول باشد.»(۴)

 

مدل فرآیندی تولید محصول رسانه‌­ای
هدف از فراگرد ارتباط و نظام تبلیغی، ایجاد یک ارتباط اقناعی وموثر است. ارتباط موثر، رابطه‌ای است که در آن، طرف مقابل، پیام را با حداکثر دقت ممکن، دریافت و درک کند. اکثر متخصصان ارتباطات بخش اصلی مسئولیت ارتباط موثر را بر عهده‌ی ارسال کننده‌ی پیام می‌گذارند. البته این به معنای انکار اهمیت نقش دریافت‌کننده نیست، بلکه تاکیدی بر این امر است که فرستنده‌ی پیام‌ها، مسئولیت دارد از تمام توان خود برای افزایش اثربخشی ارتباط استفاده کند و به سادگی بی‌توجهی یا بی‌دقتی مخاطب را به بهانه‌ای برای کاهش اثربخشی ارتباط تبدیل نکند. هدف از ایجاد یک مدیریت تولید و توزیع پیام به منظور ایجاد یک اتباطات اقناعی و اثرگذاری بر مخاطب و افکار عمومی است.
رهبر انقلاب در تبیین این ضرورت می‌فرمایند: « این پیامی که تولید شده و ما از لحاظ اصلِ پیام و تحکیم و شناسایی و تدوینِ آن، مشکلی نداریم، برای این‌که بدانیم چگونه تقسیم و توزیع و پخشش کنیم، مدیریتِ صحیح لازم دارد. وقتی این‌ها انجام گرفت، آن‌وقت افکار عمومی در اختیار شما قرار می‌گیرد؛ یعنی شما می‌توانید افکار عمومی را مدیریّت کنید. وقتی این کار انجام گرفت، افکار عمومی در اختیار شماست. دشمن می‌خواهد افکار عمومی را در اختیار گیرد. شما باید نگذارید که او افکار عمومی ملّت خودتان و ملّت‌های دیگر را -تا هرجایی که صدای شما می‌رسد- در اختیار گیرد.»(۵)

در پایان این مجموعه نوشتار یک جدول که ارائه دهنده گام‌ها و فرآیند یک مدیریت تولید پیام و محصول رسانه‌ای در قالب یک نظام تبلیغی و فعالیت رسانه‌ای است ارائه می‌شود:


  1. رسولی، محمد رضا. فرآیند شناسی تبلیغ در ایران. نشریه شهر، زندگی، زیبایی شماره ۱
  2. درس‌نامه اصول ارتباطات و مخاطب شناسی، به نگارش جمعی از نویسندگان، انتشارات نهضت، چاپ اول: زمستان۱۳۸۷ ص ۲۷
  3. درس‌نامه اصول ارتباطات و مخاطب شناسی، به نگارش جمعی از نویسندگان، انتشارات نهضت، چاپ اول: زمستان۱۳۸۷ صص ۲۸-۳۰ 
  4. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار مسئولان سازمان صدا و سیما ۱۳۸۱/۱۱/۱۵ 
  5. بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار مسئولان سازمان صدا و سیما ۱۳۸۱/۱۱/۱۵ 

اطلاعات

برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.