مادر موفق کیست؟

"انسان از دامن مادر به معراج می رود." امام خمینی (ره) سلام به روان پاک حضرت فاطمه (س)، الگوی زنان و مادران عالم سلام به روان پاک حضرت زینب (س)، قهرمان زنان و مادران عالم سلام به روان پاک مادران شهدای انقلاب اسلامی سلام به روان پاک مادرم که مرهون تربیت ایشانم سلام به همۀ مادران صالح امروز و فردای ایران و جهان سلام به انسان های انسان ساز و سازندگان جامعۀ امروز و فردا سلام به عاشقان دانا ساز و اسوه های ایمان سلام به همۀ مادران، در نقش آینده سازان ایران چند سؤال: - آیا همۀ مادران، موفق اند؟ - آیا همۀ مادران، به نقش ها و وظایف خود وقوف و آگاهی دارند؟ - آیا همۀ مادران، به نقش ها و وظایف خود عمل می کنند؟ - جامعه از مادران چه انتظارهایی دارد؟ - آیا رهبران جامعه به جایگاه و نقش مادر توجه دارند؟ - آیا رهبران جامعه مقام مادر را پاس می دارند و ارج می نهند؟ - آیا رهبران جامعه توانسته اند به نیازهای همه جانبة مادران توجه کنند و پاسخ مناسب دهند؟ - آیا رهبران جامعه به اهمیت آموزش مادران و دانش افزایی آنان توجه دارند؟

مقدمه

مادر، مادر است؛ اما هر مادری، مادر نیست. بی شک، این مادر صالح و شایسته است که فرزند یا فرزندان صالح و شایسته تربیت می کند. مادر در مکتب مقدس اسلام از پایگاه و موقعیت والا برخوردار است، به طوری که حضرت رسول اکرم (ص) فرموده است: بهشت زیر پای مادران است (همۀ مادران). به همین دلیل توجه به مادران یک جامعه، یعنی توجه به مقام بشری و توجه به سرچشمة خوبی ها. به نظرمن اگر سلامت جسمانی و روانی مادران حفظ شود، سلامت جسمانی و روانی آحاد جامعه حفظ و تأمین می شود. به راستی در کدام فرهنگ و جامعه ، مادر ازاین پایگاه رفیع برخوردار است؟ تاکنون چقدر سخنان زیبا بیان شده و چه میزان عمل شده است؟ بسیارند مادرانی که عاشقانه و با نشاط به امر خطیر فرزندپروری می پردازند و به فرزندان خود درس انسانیت، شجاعت، عشق و محبت می دهند؛ اما به جایگاه حقیقی آنان توجه نمی شود.

در عصر کنونی و در اکثر جوامع، متأسفانه بسیاری از زنان و مادران، نقش همسری و مادری خود را فراموش کرده و به نقش های دیگر مانند اشتغال در خارج از خانه پرداخته اند و خدمت در خارج از خانه را به خدمت در خانه ترجیح می دهند و در نتیجه برخی از فرزندان جامعۀ ما دچار یتیمی عاطفی شده اند. از این رو، اهمیت و عظمت نقش های مادران در جوامع بشری به حدی است که از سویی ناپلئون می گوید: مادران با یک دست گهواره و با یک دست دنیا را تکان می دهند و از سوی دیگر ملاحظه می شود که تاریخ، اغلب به دست مادران بزرگ و قهرمان رقم زده می شود.

نظام جمهوری اسلامی ایران برای تحقق هدف های انقلاب اسلامی و تداوم آن ناگزیر است به اهمیت جایگاه مادر و نقش های مادران توجه کند. بدون شک اگر مادران به نقش ها، وظایف و مسئولیت های خود عمل کنند، جامعۀ ما اصلاح و رستگار خواهد شد و تربیت نیروی انسانی سالم، صالح، رشید، شجاع، نیک اندیش، باتقوا، لایق و شایسته برای عصر حاضر و آتی، به دست مادران موفق تحقق می یابد. از این رو، بیش از هر امر ضرورت دارد که به آموزش و بازآموزی مادران پرداخته شود و نقش های آنان تبیین گردد. همان طور که تعلیم و تربیت لازم و ملزوم یکدیگرند، مادر همان قدر معلم است و تعلیم می دهد، که مربی است و تربیت می کند و بدون تردید مادر هم معلم است و هم متعلم.

مادر، مادر است؛ اما هر مادری، مادر نیست. بی تردید، این مادر صالح و شایسته است که فرزند یا فرزندان صالح و شایسته تربیت می کند. مادر در مکتب مقدس اسلام از پایگاه و موقعیت والا برخوردار است ؛ به طوری که حضرت رسول اکرم (ص) فرموده است بهشت زیر پای مادران است (همۀ مادران). به همین دلیل، توجه به مادران یک جامعه، یعنی توجه به مقام بشر و توجه به سرچشمة خوبی ها.

شایان ذکر است که در روان شناسی تربیتی پنج رکن عمده وجود دارد: 1- یاد دهنده 2- یاد گیرنده 3- روش یادگیری-یاددهی 4- موضوع یادگیری-یاددهی 5- فضای یادگیری -یاددهی. در روان شناسی تربیتی بیش از هر عامل، به یاد گیرنده و یادگیری او پرداخته شده است ؛ در حالی که جایگاه و نقش نخستین یاد دهنده یعنی مادر از اهمیت خاص برخوردار است. مادر هم یک انسان است و هم یک انسان ساز و نیازهای خاص خود را دارد. یک مادر موفق ، شایسته و صالح، مادری است که با خودشناسی و خودآگاهی، نقش ها و وظایف خود را بشناسد و به آنها عمل کند. بدیهی است که هر قدر هدف بزرگ تر و مهم تر باشد (انسان سازی)، شناختی عمیق تر و بیشتر ضرورت دارد و عوامل متعدد بر موفقیت و نقش های مادر اثر می گذارد.

در فرهنگ علوم اجتماعی (بیرو، 1966، ترجمة ساروخانی، 1366) دربارة تعریف نقش اجتماعی چنین آمده است که نقش اجتماعی شامل رفتار، کردار و وظیفه ای است که یک شخص در داخل یک گروه به عهده می گیرد. نقش را هم به عنوان کار یا وظیفه ای که شخص بدان گمارده می شود و انتظار می رود آن کار را انجام دهد، تعریف می کنند. در هر حال، مادری، یک نقش واحد نیست؛ بلکه نقش های متعدد (نقش های پنهان و آشکار) است که جامعه انتظار دارد هر مادری الگوهای رفتاری خاص را ارائه کند. نقشی که هنرپیشگان بازی می کنند، در شرایط خاص است و موقتی ؛ اما مادر، همواره مادر است، چه در خانه باشد و چه در جامعه. مادر، فقط تعلیم نمی دهد، او مربی است و تربیت می کند، مدیر است، الگو است، هنرمند است ، راهنما و مشاور است و...

نقش ها، طبق الگوهای رفتاری خاص صورت می گیرد و مبتنی بر انتظارهایی است که جامعه از مادر دارد. برای مثال، مادران از فرزندان انتظار دارند که به ارزش ها و هنجارهای حاکم بر خانواده و جامعه، توجه و آنها را رعایت کنند. لذا مادران خود نیز باید در عمل این گونه باشند و در عمل به ارزش ها و هنجارها، پیشی بگیرند. بدیهی است نقش هایی که برای یک مادر موفق از نظر شما خواهد گذشت ، متداخل اند و به سهولت نمی توان آنها را از یکدیگر جدا کرد. برخی از نقش ها در بعضی از سطوح برجسته تر و برخی دیگر کم رنگ ترند. در این مقاله سعی شده است مهم ترین نقش های یک مادر موفق مورد بحث واقع شود. تردیدی نیست که شما نیز می توانید برحسب دانش و تجربۀ خود نقش های دیگر را برای یک مادر موفق فهرست کنید.

اکنون این پرسش های عمده مطرح می شود که یک مادر موفق کیست؟ یک مادر موفق، چه نقش ها و وظایفی برای خود قائل است؟ بدیهی است که یک مادر موفق، به نقش ها و وظایف خود آگاهی دارد و به آنها عمل می کند و در نتیجه موجب می شود آگاهانه به خودسنجی و خودارزیابی بپردازد و مراقب اعمال و رفتار و گفتار خود باشد. از این رو، با اندک تأمل در زندگی مادران بزرگ و موفق تاریخ و مطالعة سیرة ائمۀ معصومین صلوات الله علیهم اجمعین، نقش هایی به شرح زیر مشخص و شناسایی می شوند:

1- مادر در نقش همسری و شریک زندگی شوهر

مهم ترین و ظریف ترین نقش یک مادر موفق، نقش همسری او محسوب می شود. بر پایۀ روایات، خوب شوهرداری کردن زن در حکم جهاد در راه خدا است (جوادی آملی، 1393). زنان مدیر و مدبر سعی می کنند همواره و در همه حال، خداوند را حاضر و ناظر بدانند و از فریب کاری و مخفی کاری پرهیز کنند. این گونه زنان، شوهر خود را همان طور که هست قبول می کنند و نشان می دهند که شوهرشان را دوست دارند و همیشه حرف های امیدوار کننده می زنند و به علائق و دلبستگی های همسرشان توجه می کنند (به پژوه، 1394).

2- مادر در نقش بارداری و فرزندآوری

یکی از دلایل تشکیل خانواده و ازدواج، تولید مثل و فرزندآوری است؛ زیرا که انسان تمایل به جاودانگی و ادامۀ نسل دارد. از این رو، خداوند در سورۀ نحل، آیۀ 72 فرموده است: و خداوند برای شما از جنس خودتان همسرانی قرار داد و از همسرانتان برای شما پسران و نوادگانی قرار داد و از چیزهای پاکیزه به شما روزی بخشید. از این رو، تکامل زن و زیباترین جلوۀ رشد او، مادر شدن است. گفتنی است که فرزندآوری اختیاری است؛ اما فرزندپروری الزامی است.

3- مادر در نقش شیر دادن به نوزاد

دورۀ شیرخوارگی، حساس ترین، مهم ترین و حیاتی ترین دورة رشد و تکامل انسان محسوب می شود و شیر مادر، نقش تعیین کننده در رشد جسمانی و روانی و عاطفی نوزاد امروز و کودک فردا ایفا می کند. شیر مادر، تأمین کنندۀ نیازهای اولیۀ نوزاد محسوب می شود و سلامت نوزاد به کیفیت و کمیت شیر مادر وابسته است. انسان، موجودی نیازمند است و نیازهای انسان از بدو انعقاد نطفه و سپس در دوران جنینی و آنگاه از بدو تولد به بعد آشکار می شود. چنانچه نیازهای جنین و نوزاد به خوبی تأمین و ارضا شود، رشد او تضمین می شود و در این مسیر، شیر مادر در دوران شیرخوارگی بهترین عامل تضمین کنندۀ سلامت کودک به شمار می آید (به پژوه، 1394).

4- مادر در نقش تعلیم و تربیت دینی، اخلاقی و معنوی فرزندان و فرزند پروری و یاد دهندگی

مهم ترین نقش یک مادر، نقش یاد دهندگی اوست. یک مادر شایسته همواره تلاش می کند با کسب دانش های لازم در زمینه های روان شناسی و تعلیم و تربیت ، این نقش خود را به بهترین وجه ایفا کند. مادران برای تربیت فرزندان خود، راهبردهای گوناگون را انتخاب می کنند؛ عده ای روش مستقیم ، برخی روش اکتشافی و برخی روش نمایشی را به کار می برند.

یک مادر موفق همواره با اخلاص رفتار می کند و در همه حال خداوند تبارک و تعالی را شاهد و ناظر بر اعمال خود می داند. یک مادر، چه بخواهد و چه نخواهد در عمل مبلّغ مذهب است و تقوای عملی، حلم و شکیبایی او، اعضای خانواده را به طور مستقیم و غیرمستقیم به سوی دین و دین داری دعوت می کند.

5- مادر در نقش تأمین کنندۀ نیازهای روانی و بهزیستی همسر و فرزندان

خداوند متعال دربارۀ حضرت رسول اکرم (ص) می فرماید: یکی از جلوه های رحمت الهی این است که تو (پیامبر) خوش خلق هستی و اگر تندخو و خشن بودی همۀ مردم از اطراف تو پراکنده می شدند (سورۀ آل عمران، آیۀ 159). در متون ادبی، همواره والدین را پرورش دهندۀ جسم و جان فرزند معرفی کرده اند. ایرج میرزا به زیبایی این حقیقت را در اشعار زیر به نظم کشیده است :

 

گویند مرا چو زاد مادر

پستان به دهن گرفتن آموخت

 

شب ها بر گاهوارۀ من

بیدار نشست و خفتن آموخت

 

لبخند نهاد بر لب من

بر غنچۀ گل شکفتن آموخت

 

یک حرف و دو حرف بر زبانم

الفاظ نهاد و گفتن آموخت

 

دستم بگرفت و پا به پا برد

تا شیوۀ راه رفتن آموخت

 

6- مادر در نقش تأمین کنندۀ نیازهای جسمانی و سلامت و تغذیۀ سالم اعضای خانواده

انسان، موجودی نیازمند است و برای زنده ماندن، کسب انرژی لازم، فراهم کردن زمینۀ رشد و نمو و ادامۀ حیات خود نیازهای متعدد دارد، که در صورت برآورده شدن آنها، امکان ادامۀ حیات و سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی او تأمین می شود. در این جهت، دوران کودکی، یکی از مهم ترین و حساس ترین دوره های رشد انسان محسوب می شود و نیازهای غذایی ویژه را ایجاب می کند. بدون شک میان سلامت جسمانی و روانی کودکان و تغذیۀ آنان ارتباط زیاد وجود دارد. نیاز انسان به غذا، یک نیاز همیشگی است، که نوع و مقدار آن، به تناسب سن، جنس، نوع فعالیت و شرایط محیطی، متفاوت است. از این نظر خانواده کانون تأمین کنندۀ نیازهای جسمانی و روانی اعضای خود است و به طور معمول آماده سازی وعده های غذایی و رعایت اصول بهداشتی به عهدۀ مادر است (به پژوه، 1395).

7- مادر در نقش اقتصادی و تأمین کنندۀ نیازهای مادی خانواده و اشتغال در داخل و خارج خانه

یکی دیگر از نقش های مادران، اشتغال تمام وقت یا پاره وقت در خارج خانه و تأمین نیازهای اقتصادی خانواده است. گفتنی است که در طول تاریخ همواره زنان به شکل های گوناگون به اقتصاد خانواده کمک کرده اند و در اموری مانند کشاورزی، دامداری، باغداری، زنبورداری، مرغداری و نظایر آن مشارکت داشته اند.

8- مادر در نقش مربی و سازندۀ شخصیت و مستقل سازی فرزندان

بارها شنیده اید که تزکیه بر تعلیم و پرورش بر آموزش مقدم است. همچنین گفته شده است که تعلیم در استخدام تربیت است. از این رو، نقش مربی گری مادر بر نقش آموزشی او اولویت دارد. مادر چه بخواهد و چه نخواهد، چه بداند و چه نداند، نقش تربیتی بر عهده دارد و اثرهای نامرئی این نقش موجب سازندگی فرزندان می شود.

9- مادر در نقش اصلاح گر رفتار اعضای خانواده

نقش دیگری که یک مادر موفق ، خواه ناخواه به عهده دارد، نقش اصلاح گری رفتار اعضای خانواده است. مادر با در اختیار داشتن تقویت کننده های مثبت سعی می کند رفتارهای مطلوبِ همسر و فرزندان را شکل دهد، توسعه دهد و استمرار بخشد و به عکس با به کارگیری تقویت کننده های منفی از توسعه و استمرار و شکل گیری رفتارهای نامطلوب آنان پیشگیری کند. برای مثال، "توجه" یک تقویت کنندۀ مثبت است. هرگاه مادر به رفتارهای مطلوب فرزندان توجه کند، رفتارهای مطلوب آنان تقویت می شوند. در مقابل ، چنانچه مادر رفتارهای نامطلوب آنان را مورد توجه قرار دهد، رفتارهای نامطلوب تقویت می شوند.

10- مادر در نقش سیاسی و اصلاح گر جامعه

این روزها، همه جا سخن از اصلاحات است و این سؤال مطرح می شود که اصلاحات را از کجا و کی باید شروع کرد؟ بدون شک نقطة آغازین اصلاحات، خانه و خانواده و سپس مدرسه است. در خانه، پدران و مادران و در مدرسه، معلمان، نقش اول را ایفا می کنند. مادران صالحه و شایسته، حیات معنوی و سیاسی و اجتماعی جامعه را رقم می زنند و انقلاب بنیادین در جامعه، باید از جامعة مادران آغاز شود. جامعه ای که مادران صالح و خوب ندارد، جامعه ای است که روی سعادت را نخواهد دید. به کسی که خود را از غرق شدن نجات می دهد، می گوییم "شناگر قابل" و به آن کس که دیگری را نجات می دهد، می گوییم "نجات گرغریق " و به آن کس که جامعه ای را هدایت می کند و از غرق شدن نجات می دهد، می گوییم "مادر".

11- مادر در نقش منتقل کنندۀ میراث های فرهنگی

مادر، چه بخواهد و چه نخواهد، یک ناقل میراث های فرهنگی و جهادگر فرهنگی است و ارزش ها، باورها، نگرش ها و هنجارهای فرهنگی حاکم بر جامعه را از طریق گفتار و کردار و رفتار خود و سبک زندگی خانوادگی (برای مثال، لباس پوشیدن و نوع پوشش) به فرزندان (نسل آینده) منتقل می کند و به تعلیم و تربیت به معنای انتقال میراث فرهنگی معنا می بخشد. از این رو، مادر موفق، کسی است که شناخت درست و روشن از انسان ، فرهنگ، تعلیم و تربیت و فلسفۀ حیات و سعادت دارد (به پژوه، 1391). برای مثال، یک مادر معتقد به حجاب، نگرش مثبت خود را به فرزندش منتقل و القا می کند و به عکس. یک مادر معتقد به حفظ محیط زیست، در فرزندان خود نگرش مثبت نسبت به حفظ محیط زیست را ایجاد می کند و نیز مادری که عاشق مطالعه و علم است، در جان فرزندان خود بذر عشق به دانستن و مطالعه را می کارد.

12- مادر در نقش راهنما و مشاور

در کنار نقش های گوناگون یک مادر ، از نقش راهنما و مشاور بودن او باید یاد کرد. همسر و فرزندان همواره به راهنمایی و مشاوره نیاز دارند و نخستین کسی که به او مراجعه می کنند، مادر است. هر کدام از ما در سنین گوناگون، بارها به مادر خود مراجعه کرده و مسائل و مشکلات خود را با او در میان گذاشته ایم و از او در خواست کمک کرده ایم. دلیل عمدۀ آن، این است که فرزند به مادر اعتماد می کند و او را فردی دلسوز و امین می داند. لذا مادری موفق است که با کلیۀ اصول و فنون راهنمایی و مشاوره ، به ویژه اصل رازداری، آشنا باشد و در عمل آن ها را رعایت کند.

13- مادر در نقش هنرمند

بعد هنری تعلیم و تربیت ایجاب می کند که مادر نیز یک هنرمند باشد و فنون و علوم تعلیم و تربیت را با هنر درآمیزد. لذا جای شگفتی نیست که دو مادر، یک موضوع واحد را به دو کودک به یک طریق یکسان آموزش نمی دهند.

14 - مادر در نقش مدیریت و رهبری خانه و خانواده

خانه و خانواده، یک سازمان است و مدیریت و رهبری و ادارۀ خانه و خانواده، برای مادر نقشی دیگر به ارمغان می آورد. فراهم کردن شرایط مناسب رشد، توجه به نیازهای اعضای خانواده و برقراری نظم و ترتیب، جزو مهم ترین وظایف یک مادر محسوب می شود. در این موقعیت، مادر می تواند خود را یک مدیر مستبد یا یک مدیر آزادمنش ببیند، که در هر حال ، طرز تلقی او از انضباط، بر کیفیت زندگی و سبک زندگی خانواده و بر شیوة رفتار او با فرزندان تأثیر مستقیم می گذارد. در هر حال، یک مادر موفق کسی است که دچار افراط و تفریط نشود و در محبت ورزیدن به فرزندان اعتدال را رعایت کند؛ نه به گونه ای عمل کند که آنان از او بترسند و نه به شکلی رفتار کند که نظم خانه از بین برود و فضای خانه آشفته شود.

در مقابل، باید از برخی از مادران قدرت طلب و مستبد نیز یاد کرد. برای مثال، مادری که همواره می خواهد حرفش را به کرسی بنشاند و در خانه فرماندهی می کند و دستور می دهد و از کنترل و رهبری کردن دیگران خوشش می آید و احساس می کند که از همه تواناتر است، «از همه بیشتر و بهتر می داند!» و می خواهد نگرش خود و رأی خود را به دیگران تحمیل کند. در این شرایط فضای خانواده پُرتنش و ناآرام می شود.

15- مادر در نقش مدل و الگوی انسان سازی

مادر، چه بخواهد و چه نخواهد، همواره یک الگو و سرمشق برای همانندسازی یا همسان سازی است و از طریق یادگیری اجتماعی و تقلید، فرزندان را تعلیم می دهد و تربیت می کند. مادر یک اسوه یا سرمشق عملی است. همان طور که قرآن مجید دربارۀ حضرت رسول اکرم (ص) می فرماید: لَقدْ کانَ لَکمْ فی رَسول الله اُسوةٌ حسنه؛ قطعاً برای شما رسول خدا، سرمشقی نیکوست (سورۀ احزاب، آیۀ 21). در ارتباط با این نقش، مادر باید با اصول و فنون برقراری رابطة انسانی با کودک و نوجوان کاملاً آشنا باشد و آن ها را در عمل به کار گیرد (به پژوه، 1392).

16- مادر در نقش حامی و پشتیبانی همسر و فرزندان

یک مادر موفق، در کنار سایر نقش ها، به نقش حمایت و پشتیبانی همسر و فرزندان نیز توجه می کند. حضور یک مادر مدیر و مدبر در خانه، از نظر روانی و عاطفی گرمابخش و دلگرم کننده است. زمانی که فرزندان در سنین بالا قرار دارند، ممکن است مادر شخصاً در فعالیت های خانواده دخالت نکند؛ اما عدم حضور و عدم مدیریت او در خانه امکان دارد موجب از هم پاشیدگی انسجام خانواده شود.

17- مادر در نقش معلم و رسیدگی به امور تحصیلی فرزندان

مادر، در واقع معلمی تمام وقت و خستگی ناپذیر است. مادر موفق، همواره دغدغۀ تحصیلات فرزندان را دارد و تلاش می کند به آنان در امور درسی کمک کند. ایفای این نقش مستلزم آن است که مادر با فنون درس خواندن آشنا باشد و نقش معلمی ماهر را به عهده گیرد. در ضمن مادر می تواند به رشد و توسعۀ مهارت های تحصیلی کمک و پیوند لازم میان خانه و مدرسه را ایجاد نماید. گفتنی است که اکثر مادران با مدرسۀ فرزندشان در ارتباط اند و در جلسه های آموزش خانواده و جلسه های مشاوره شرکت می کنند و از نظر کمک به پیشرفت تحصیلی فرزندان و نظایر آن، نقشی پویا به عهده می گیرند.

18- مادر در نقش متعلم و یادگیرنده

ایفای نقش مادری، یک تخصص است و عصر حاضر، عصر تخصص هاست. مادران موفق، کسانی اند که سالم ترین، صالح ترین، باهوش ترین، عالم ترین، لایق ترین و نجیب ترین فرزندان را برای جامعه تربیت و آنان را به سلاح علم و تقوا مجهز می کنند. آشنایی با اصول روان شناسی، تعلیم و تربیت، روش های اصلاح رفتار، فناوری آموزشی، روان شناسی رشد و روش ها و فنون فرزندپروری از دانش ها و مهارت های ضروری به شمار می آیند که هر مادری باید آن ها را کسب کند. مادر موفق، همواره به دنبال کسب آخرین یافته های علمی در حوزة روان شناسی و تعلیم و تربیت است و روحیة کاوشگری و حقیقت جویی دارد.

شایان ذکر است که تعلیم و تعلّم دو روی یک سکه اند و کسی می تواند مادر ی موفق محسوب شود که متعلمی کوشا باشد. کسی که می خواهد فرزندش را خوب تربیت کند، اصولاً باید خودش خوب تربیت شده باشد و به خودسازی بپردازد. با توجه به اینکه در عصر حاضر انفجار اطلاعات و دانش رخ داده است، مادر موفق کسی است که همواره خود را به علم روز مسلح و مجهز می کند و ناگزیر از یادگیری و دانش طلبی است.

19- مادر در نقش تنظیم کنندۀ امور زندگی و خانوادگی

یکی از نقش های چشمگیر مادر ، نقش انضباطی اوست. مادری که در عمل به نظم و انضباط اهمیت می دهد، آثار بسیار عمیق بر اعضای خانوادۀ خود به جا می گذارد. مادری که به موقع به فکر خرید وسایل لازم است، به موقع صبحانه، ناهار و شام را آماده می کند، لباس ها را آماده و اتوکشی می کند و به موقع قبض های برق، آب، گاز و تلفن را می پردازد، در عمل به فرزندان خود درس نظم و انضباط می دهد.

20- مادر در نقش پدر

مادر موفق کسی است که در صورت لزوم، نقش پدری نیز ایفا کند. مادری که همسرش شهید شده یا به هر دلیلی فوت کرده است، قهرمانانه تلاش می کند که هم نقش مادری و هم نقش پدری را ایفا کند. این گونه مادران مسئول، در نقش یک پدر مهربان با فرزندان خود پیوند عاطفی برقرار می کنند و زمینۀ رشد همه جانبۀ آنان را فراهم می سازند.

سخن پایانی

در هر حال وظیفۀ مهم فرزندپروری و تعلیم و تربیت فرزندان به عهدۀ والدین، به ویژه مادر، نهاده شده است و تعلیم و تربیت امری دایمی و پویاست و تعطیل بردار نیست! مادر شدن و پدر شدن یک مسئولیت است و شما به عنوان مادر یا پدر مسئول اید که کودک دیروز، نوجوان امروز و جوان فردا را برای ورود به دنیای واقعی آماده کنید و به او درس زندگی یاد دهید. در این ارتباط، با حافظ شیرازی هم سخن و هم صدا می شویم و می گوییم:

 

نه هر که چهره بر افروخت دلبری داند

نه هر که آینه سازد سکندری داند

 

نه هر که طرف کله کج نهاد و تند نشست

کلاه داری و آیین سروری داند

 

وفا و مهر نکو باشد ار بیاموزی

وگرنه هر که تو بینی ستمگری داند

 

تو بندگی چو گدایان به شرط مزد مکن

که دوست، خود روش بنده پروری داند

 

هزار نکتۀ باریک تر ز مو اینجاست

نه هر که سر بتراشد قلندری داند

 

منابع

- قرآن مجید، ترجمۀ محمد مهدی فولادوند.

- بیرو، آلن (1966). فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمة باقر ساروخانی (1366). تهران: انتشارات کیهان.

- جوادی آملی، عبدالله (1393). خانوادۀ متعادل و حقوق آن (برگرفته از آثار آیت الله جوادی آملی). قم: مرکز نشر اسراء.

- به پژوه، احمد (1360). کودکان چگونه رفتار می کنند؟ (پوستر آموزشی). تهران: انتشارات انجمن اولیا و مربیان.

- به پژوه، احمد (1393). ضرورت آشنایی مادران و پدران با اصول فرزندپروری. ماهنامۀ پیوند (وزارت آموزش و پرورش)، شمارۀ پیاپی 423، 7-14.

- به پژوه ، احمد (1394). ازدواج موفق و خانوادۀ سالم، چگونه؟ (چاپ چهارم). تهران : انتشارات انجمن اولیا و مربیان.

- به پژوه، احمد (1394). خانواده و کودکان با نیازهای ویژه (چاپ دوم). تهران : انتشارات آوای نور.

- به پژوه، احمد (1395). اصول برقراری رابطۀ انسانی با کودک و نوجوان (با تجدید نظر و اضافات) (چاپ دهم). تهران: نشر دانژه.

- به پژوه، احمد (1395). چند توصیه به پدران و مادران برای بهبود تغذیۀ فرزندان. ماهنامۀ پیوند (وزارت آموزش و پرورش)، شمارۀ پیاپی 441، 3-7.

منبع : پیوند، بهمن و اسفند 1395 - شماره 444 و 445 , به پژوه، احمد

پیام سیستم

برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.