آشنایی با مفاخر شیعه«خواجه نصیرالدین طوسی»

فیلسوف، ریاضی دان، منجم، متکلم، فقیه و سیاستمدار پر آوازه ی عالم تشیع

محمدبن محمد بن حسن، ملقب به استاد البشر و عقل حادی عشر، معروف به خواجه نصیرالدین طوسی از اعاظیم رجال قرن هفتم است، ایشان درسال 597 هـ ق، در طوس متولد شد. در کودکی علوم نقلی را از پدرش و معقول را از نزد دایی خویش و ریاضیات را از محمد حاسب ریاضی دان معروف آن عصر فراگرفت. محمدحاسب آنگاه که از طوس هجرت می کرد به پدر خواجه گفت: من آنچه می دانستم به او آموختم و اکنون سؤالاتی می کند که پاسخش را نمی دانم.

محقق جوان طوسی، برای فراگیری علوم و دانش تصمیم به سفر گرفت، می گیرد در آستانه سفر پدر ارجمند و دانشمند خویش را از دست داد. فقدان پدر گرچه غم بزرگی بود ولی عطش روحی و عشق و علاقه وافر او به کسب علم و دانش، خواجه را مصمم به هجرت بسوی مراکز علمی نمود. در نیشابور و ری و قم و اصفهان از اساتید بزرگی بهره گرفت.

امام سراج الدین، فریدالدین داماد نیشابوری، شیخ عطار نیشابوری، ابن میثم بحرانی و کمال الدین موصلی از اساتید وی بوده اند.

در عراق از اساتید برجسته ای چون معین الدین سالم فقیه بزرگ عصر بهره برد و به درجه اجتهاد نائل شد. در حالیکه بیش از 23 بهار از عمرش نگذشته بود.

با حمله قوم وحشی مغول به ایران و گرفتاری مردم به خطرها و آشوب ها، خواجه به وطن و دیار خویش بازگشت در حالیکه شهرها از سکنه خالی شده و مراکز علمی و فرهنگی تخریب بود. خواجه با دعوت سران اسماعیلیه به دربار ناصرالدین حکمران قهستان راه یافت و در همین زمان کتاب معروف اخلاق ناصری را نوشت. خواجه قریب 25 سال در قلعه های اسماعیلیه به سر برده با اینکه تحت نظر بوده و از جهت مذهبی با آنان سازگاری نداشت و از ظلم و ستم آنان نیز بیزار بود، اما خواجه طوسی در این دوران بیشترین استفاده را از کتابخانه آنها برد و چندین کتاب از آثار ارزنده او در این سالها نوشته شده است.

خواجه نصیرالدین طوسی در یک نگاه

1. از علوم عقلی و نقلی سرشار برخوردار بوده است. آثاری که از وی باقی است هنوز از طراوت و تازگی خاصی برخوردار است. بیش از 70 کتاب و رساله از خواجه باقی است که بسیاری از آنان از متون درسی مراکز علمی است. می گویند: سازمان «ناسا» بخشی از کرة ماه را که در حوزه ی فعالیت دارد به نام خواجه نصیر نامگذاری کرده است زیرا اطلاعات حاصله را از آثار وی گرفته است.

2. در شرایط بسیار سختی چون حمله مغول و حاکمیت فرقه اسماعیلیه می زیسته است، ولی با فطاطت و زیرکی تمام از کتابخانه های اسماعیلیه استفاده نمود و با ورود به دربار هلاکوخان توانست از تخریب و فساد بیش از حدّ آنها جلوگیری نماید و آثار مکتوب بسیاری را حفظ نمود تعداد کتب وی را تا چهارصد هزار مجلد نوشته اند، و جان عالمان و بی گناهان بسیاری را نجات داد و رصدخانه معروف مراغه را در سال 657 بنیان گذاشت.

3. در بغداد متصدی امور اوقاف بود، مخارج و مستمری آن را وضع نمود، و مازاد آن را برای امور علمی اختصاص داد و آلات و ابزار لازم برای رصدخانه تهیه نمود.

4. سرانجام این عالم و دانشمند بزرگ شیعه در سال 672 در بغداد بدرود حیات گفت و برای نمایاندن ارادتش به اهل بیت، وصیت کرد که او را در مدخل ورودی حرم کاظمین(ع) به خاک بسپارند.

منابع:

نامداران راحل

2. معارف و معاریف، حسینی دشتی، سید مصطفی.

پیام سیستم

برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.