عناصر خیر و فضیلت/مسئولیت اجتماعی

                                                                                 بسم الله الرحمن الرحیم

2-1-2- مسئولیت اجتماعی                     

هر اجتماعی عادات و رسومی خوب یا بدی دارد که به آن ها حکم می‌نماید اگرچه بسیاری از عادات و رسومی که در جامعه وجود دارند چون ازفطرت سرچشمه گرفته‌اند خوب اند ولی متاسفانه برخی از عادات بد نیز وجود دارد که از جهل و نادانی بشر نشئت گرفته و آرام و آرام چون ویروس کشنده در بدن جامعه سرایت کرده و منجر به بیماری اجتماعی به لحاظ اخلاقی می گردد.

اجتماع به تمامی افراد گردن گذاشتن به عادات و رسوم را فرض و واجب کرده و افراد را در تقابل خودش مسئول می داند (فلسفه اخلاق محمد جواد مغنیه صفحه ۱۲۳)

این گونه مسئولیت مسئولیت اجتماعی نامیده می‌شود و اگر فردی به این مسئولیت تن در دهد در آن واحد هم مسئولیت اجتماعی و هم مسئولیت اخلاقی را رعایت کرده است آیین اسلام تمام آنچه را که مردم برای خودشان می‌پسندند محترم می شمارد مگر در موردی که حلالی را حرام و حرامی را حلال نمایند که در اینصورت و به شدت در مقابل عرف ایستاده و عمل عرفی حرام را ممنوع اعلام می کند تا جامعه را از سقوط حتمی نجات بخشد.

همانطور که فرد بر اثر تمرد در قبال عادات و رسوم جامعه مسئول است جامعه نیز در مقابل فرد به خاطر شرارت و فساد مسئول خواهد بود و سکوت و چشم پوشی جامعه در برابر فرد فاسد متمرد مذموم است چراکه مبارزه با مجرمان و تجاوزگران درست مانند ایجاد مصونیت در مقابل مصیبت های طبیعی واجب اجتماعی شرعی و عقلی است.

آیین اسلام تاکید می ورزد که انسان ها بهتر است برای درست زیستن به جنبه‌های اجتماعی توجه بیشتری داشته باشند و بی تفاوت زندگی نکنند اسلام دینی اجتماعی است که به همه ابعاد زندگی بشری توجه کامل داشته به گونه ای که جامعه اسلامی را یک امت واحده می داند که درد های یک قسمت سبب درد در سایر قسمتها می‌شود و این مبین اهمیت دادن اسلام به همبستگی و مسئولیت اجتماعی است از این رو امام علی امیرالمومنین علیه السلام می فرماید:« با مردم چنان بیامیزید که اگر مردید بر شما بگریند و اگر زنده ماندید عاشقانه به سویتان بشتابند»( نهج البلاغه حکمت ۱۰)

و نیز می فرماید:« آگاه باشید نام نیکی که خداوند در میان مردم بر کسی ارزانی می دادند بهتر از ثروتی است که برای ناسپاس آن باقی می ماند»( نهج البلاغه خطبه ۱۲۰)

از این دو حدیث شریف استفاده می‌شود که همزیستی مسالمت آمیز که باعث ایجاد محبت بین مردم می گردد امریست پسندیده و نام نیکی که فرد بعد از مرگ از خودش به جای بگذارد از هر ثروتی ارجمندتر است.

از دیدگاه امیرالمومنین علیه السلام انسان در برابر هم نوع خود ووظایفی دارد که به برخی از آنها در ذیل اشاره می شود:

عیب پوشی از عیوب کسانی که عیبشان ظاهر شده است

دوری کردن از افراد عیب جو از خود

معامله با خدا در عیب پوشی از دیگران تا او نیز پوشیده بماند

دلسوزی و مهربانی با اهل گناه و افراد آلوده

توجه به عیوب خویش و و پرهیز از عیب جویی نسبت به دیگران

حسن ظن به افراد آلوده و احتمال بخشیده شدن آنان

ترس از لغزش های خویش

شکر گذاری برای آلوده نبودن به گناهان بزرگ

دفاع از مظلوم و دستگیری از نیازمندان و مستمندان

امیرالمومنین علیه السلام می فرماید:

«خیرخواهی بی شائبه را نثار برادرت کن زشت و زیبایش را صادقانه با او در میانگذار»( نهج البلاغه نامه ۳۱)

آیاتی که در قرآن مجید درباره اخوت ایمانی و صله رحم وارد شده است و نیز آیات مربوط به انفاق مبارزه با فتنه‌گران امر به معروف و نهی از منکر رعایت حقوق دیگران و روایاتی که در این موارد آمده همه بیانگر اهمیت مسئولیت اجتماعی می باشند و اگر کسی جوینده تفصیل است به تفاسیر قرآن مجید آیه مربوط به جامعه و رسالت حقوق امام سجاد علیه السلام مراجعه کند.

نویسنده:حضرت حجت الاسلام والمسلمین حاج حسینی استاد عالی حوزه

اطلاعات

برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.