چگونگی رفتار امام مهدی (ع) با اهل کتاب 2

روش‌های تربیتی‌

روش‌هایی که امام مهدی (ع) برای تربیت مردم به کار می‌برند تأ‌ثیر به‌سزایی در طهارت فکری و اخلاقی مردم داشته و زمینه را برای گرایش آن‌ها به حقیقت فراهم می‌کند. ما در این جا به کوتاهی شیوه‌های تربیتی حضرت را بررسی می‌کنیم. البته منظور ما از شیوه‌های تربیتی، تربیت به معنای عام آن نیست، بلکه شیوه‌هایی است که حضرت برای تربیت خاص - یعنی ایجاد زمینهِ مناسب برای گرایش به اسلام - اعمال می‌کنند.پیش از عصر ظهور عوامل فراوانی باعث گرایش یا تداوم اعتقاد مردم به مکاتب باطل و ادیان منسوخ می‌شوند از جمله: الف) تربیت نادرستی که از سوی دولت‌ها و یا اشخاص در مدارس و آموزشگاه‌ها و وسایل ارتباط جمعی به کار می‌رود و بر اساس آن حقانیت یک دین و یا یک مکتب فکری باطل به وسیلهِ روش‌های تربیتی به دانش‌آموزان تلقین می‌شود.ب) موانع آشکار و پنهانی که از سوی حکومت‌ها برای جلوگیری از آشنایی مردم با تعالیم نجات بخش و انسان ساز اسلام ایجاد می‌شود.پ فشارهایی که از سوی دولت‌ها، مجموعه‌ها و افراد منحرف برای گسترش فرهنگ‌های نادرست و نیز رفتارهای متناسب با آن اعمال می‌شود.[15] اینها و عواملی از این دست زمینهِ مساعدی برای گرایش و یا تداوم اعتقاد به ادیان منسوخ و مکاتب باطل را ایجاد می‌کنند.یکی از شیوه‌های تربیتی حضرت از میان بردن زمینه‌های تربیت انحرافی بالا است.در سایهِ این اقدامات و تلاش‌هایی که حضرت و یاران خاصش برای تربیت جامعهِ جهانی به‌کار خواهند بست، جامعهِ جهانی از نظر اخلاقی و عقلانی رشد چشمگیری خواهد یافت و این رشد و ترقی اخلاقی و عقلانی تأ‌ثیر به‌سزایی در گرایش مردم دنیا به دین اسلام و پیوستن به امام مهدی (ع) و فرمانبرداری از او خواهد داشت.با بررسی روایاتی که ترسیم کنندهِ چهرهِ جهان در عصر ظهور هستند، به شواهد و قراین فراوانی برای این رشد و ترقّی دست می‌یابیم، ما به عنوان نمونه برخی از آن ها را ذکر می‌کنیم:در ارتباط با رشد اخلاقی از جمله روایاتی که وارد شده عبارتند از: الف) امام علی (ع): ولو قد قام قائمنا لا نزلت السماء قطرها و لا خرجت الارض نباتها و لذهبت الشحناء من قلوب العباد.[16] چون قائم ما قیام کند، آسمان بارانش را فرو ریزد و زمین گیاهانش را برویاند و کینه‌ها از دل‌های بندگان برود.ب) امام صادق (ع): و یؤ‌لف الله بین قلوب مختلفه و لا یعصون الله عزوجل فی ارضه.[17] و خداوند میان قلب‌های پراکنده الفت برقرار می‌کند و آن‌ها خدای عزوجل را در زمین معصیت نمی‌کنند.این‌ها شواهدی بر رشد اخلاقی جامعه بودند و با تأ‌مل در آن‌ها می‌بینیم که این رشد اخلاقی برای گروه یا دستهِ معینی آورده نشده است؛ به تعبیر دیگر از نظر موضوع، عام و یا مطلق‌اند. بنابراین، از آن‌ها می‌توان عمومیت رشد اخلاقی را استفاده نمود. در ارتباط با رشد عقلانی نیز می‌توان روایات زیر را برشمرد:الف) امام باقر (ع): اذا قام قائمنا وضع یده علی روِ‌س العباد فجمع بها عقولهم و کملت به احلامهم.[18] چون قائم ما قیام کند، دستش را بر سر بندگان گذارد و عقول‌شان را متمرکز سازد و عقل‌هاشان کامل شود.روشن است که واژه العباد در این روایت عام است و «ال» آن ظهور در استغراق دارد و شامل همهِ بندگان می‌شود. بنابراین، تربیت امام و رشد و ترقّی حاصل از آن تمام بشریت عصر ظهور را در بر می‌گیرد.ب) امام باقر (ع): «و تؤ‌تون الحکمه فی زمانه؛در زمان مهدی به شما حکمت بیاموزند».[19] پ) تمامی روایاتی که بر رفع ظلم و جور در زمان ظهور دلالت دارند، نیز می‌توانند شاهد خوبی برای رشد عقلانی بشریت باشند. بی‌تردید از میان رفتن ستم، آن هم در همه جای دنیا و نه بخشی از آن - چنان‌چه مدلول روایات است - با ایجاد ترس و وحشت و اعمال زور و تهدید نخواهد بود؛ چرا که عدالت برآمده از اجبار و زور سطحی و ناپایدار خواهد بود. حال آن‌که عدالتی که در عصر ظهور به وجود خواهد آمد، عدالت ریشه‌ای و ماندنی خواهد بود و مسلماً یکی از مهم‌ترین راه‌های گسترش عدالت و ماندگاری آن ایجاد زمینه‌های فکری و عقلانی آن است.

نزول عیسی بن مریم

در روایات فراوانی به نزول عیسی (ع) در عصر ظهور اشاره شده است از جمله: الف)پیامبراکرم (ص): لو لم یبق من الدنیا الا یوم واحد لطوّل الله ذلک الیوم حتی یخرج فیه ولدی المهدی فینزل روح الله عیسی‌بن مریم فیصلی خلفه.[20] اگر از عمر دنیا یک روز بیش‌تر نمانده باشد، خداوند آن را طولانی کند تا این‌که فرزندم مهدی در آن ظهور کند. پس عیسی‌بن مریم از آسمان فرود آمده و پشت سر مهدی نماز می‌گزارد.ب) امام صادق (ع):... ثم یظهره الله عزوجل فیفتح الله علی یده مشارق الارض و مغاربها و ینزل روح الله عیسی‌بن مریم (ع) فیصلی خلفه.[21] سپس خداوند مهدی (ع) را ظاهر می‌گرداند و به‌دست او شرق و غرب زمین را فتح می‌کند و عیسی‌بن مریم از آسمان فرود آمده و پشت سر او نماز می‌گزارد.تنها در کتاب منتخب الاثر بیش از 20 روایت با این مضمون آمده است.[22] به شهادت تعدادی از روایات، با نزول مسیح از آسمان بیش تر مسیحیان و یهودیان به او ایمان می‌آورند. از جمله شهربن حوشب می‌گوید:حجاج به من گفت: ای شهر در قرآن آیه‌ای است که مرا خسته کرده است (و معنای آن را نمی‌فهمم) گفتم: کدام آیه؟ گفت: آن جا که خداوند می‌فرماید: «و هیچ یک از اهل کتاب نیست مگر آن که قبل از مرگش به او ایمان می‌آورد». به خدا سوگند من دستور می‌دهم فردی یهودی یا نصرانی را [نزد من] گردن بزنند و من به او خیره می‌شوم، ولی لبانش حرکت نمی‌کند تا این‌که نفس او قطع می‌شود. شهر گوید: گفتم: خداوند امر امیر را اصلاح کند، مطلب آن گونه که پنداشتی نیست. پرسید: چگونه؟ گفتم [مراد این است که] عیسی پیش از روز قیامت از آسمان فرود می‌آید و پشت سر مهدی نماز می‌گزارد. پس هیچ یهودی و نصرانی باقی نمی‌ماند مگر این‌که به عیسی قبل از مرگش ایمان می‌آورد. پرسید: عجب! این تفسیر را از کجا فرا گرفته‌ای؟ گفتم: از محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابیطالب (ع). حجاج گفت: به خدا سوگند آن‌را از چشمه‌ای زلال بدست آورده‌ای.[23] ب) محمدبن مسلم نیز از امام باقر (ع) چنین نقل می‌کند: ان عیسی ینزل قبل یوم القیامه الی الدنیا فلایبقی اهل مله یهودی و لا غیره الا امنوا به قبل موته و یصلی خلف المهدی.[24] عیسی پیش از روز قیامت از آسمان به دنیا فرود می‌آید. پس هیچ یهودی و غیر یهودی باقی نمی‌ماند مگر این‌که پیش از مرگش به او ایمان می‌آورد و عیسی (ع) پشت سر مهدی (ع) نماز می‌گذارد. با ایمان اهل کتاب به مسیح و اسلام آوردن مسیح و پیروی او از امام مهدی (ع) به یقین بخش عمده‌ای از اهل کتاب نیز اسلام آورده و به امام خواهند گروید. اسلام آوردن حضرت عیسی (ع) و پیوستن ایشان به آیین محمدی (ص) را از چند راه می‌توان اثبات کرد:اول: دلایلی که - در جای خود - بر نسخ دین مسیحیت اقامه شده است و با نسخ آیین مسیحیت تفاوتی میان آورندهِ آیین مسیحیت - حضرت عیسی (ع) - و پیروان ایشان نخواهد بود. دوم: آیات و روایاتی که بر موظف بودن اهل کتاب به اختیار کردن دین اسلام دلالت دارد؛ چرا که اگر اهل کتاب موظف به پیروی از آیین اسلام هستند، به طریق اولی رهبر ایشان - عیسی (ع) - موظف به اختیار اسلام خواهد بود. امام صادق (ع) در این زمینه می‌فرماید:لا یأ‌تون علی اهل دین الا دعوهم الی الله و الی الاسلام و الی الاقرار بمحمد (ص) و من لم یسلم قتلوه حتی لا یبقی بین المشرق و المغرب و مادون الجبل احد الااقرّ.[25] بر پیروان هیچ دینی وارد نمی‌شوند، مگر این‌که آنها را به خدا، اسلام و اقرار به نبوت حضرت محمد (ص) دعوت می‌کنند. پس کسی که اسلام نیاورد را می‌کشند تا این‌که از مشرق تا مغرب و پشت کوه کسی نباشد مگر این‌که ایمان آورد.سوم: نماز گزاردن حضرت عیسی (ع) به روش مسلمانان و اقتدای ایشان به امام مهدی (ع) در نماز نیز می‌تواند گواه خوبی برای اسلام ایشان باشد:در این باره پیامبر (ص) فرمود: و قد نزل عیسی‌بن مریم (ع) کانه یقطر من شعره الماء فیقول له المهدی (ع): تقدّم صلّ بالناس. فیقول: انما اقیمت لک الصلوه فیصلی خلف رجل من ولدی[26]و عیسی‌بن مریم (ع) از آسمان فرود آمده است. گویا از موهایش آب می‌چکد. پس مهدی (ع) به او می‌گوید: مقدّم شو و با مردم نماز بگزار. و او پاسخ می‌دهد: نماز برای تو بر پا شده است [تا تو امام جماعت شوی] پس عیسی پشت سر مردی از خاندان من نماز می‌گذارد.

ویژگی‌های امام مهدی

یکی دیگر از عواملی که باعث گرایش اهل کتاب و بلکه همه غیر مسلمانان به اسلام و پیروی آنان از امام مهدی (ع) می‌شود، شخصیت فوق العاده و استثنایی امام مهدی (ع) است. کدام انسان سلیم النفس است که در رویارویی با آن بزرگ مرد آسمانی که منبع زیبایی، خوبی، پاکی، صداقت، محبت، را‌فت و... است، دل از کف ندهد و واله و شیفته‌اش نگردد؟ او تجسم آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد (ص) است؛ با همان خوبی‌ها و کمالات و هم‌چنان که به تعبیر قرآن خلق و خوی نیکوی پیامبر باعث گرایش مردمان عصر جاهلیت به آن حضرت می‌شد: فبما رحمه من‌الله لنت لهم ولو کنت فظّاً غلیظ القلب لانفضّوا من حولک.[27] به (برکت) رحمت الهی در برابر آنان [: مردم نرم (مهربان) شدی و اگر خشن و سنگدل بودی از اطراف تو پراکنده می‌شدند.شخصیت فوق العادهِ امام مهدی (ع) نیز دل‌های مردمان را تسخیر و مجذوب خویش خواهد نمود. عدالت گستری،[28] دانش،[29] زهد،[30] جود و کرم،[31] را‌فت و رحمت[32]و عبادت[33] برخی از این ویژگی‌ها هستند.

رضایتمندی همگان‌

از دیگر شواهدی که از اقبال اهل کتاب به امام مهدی (ع) نشان دارد، روایاتی است که بر خرسندی جهانیان از قیام امام مهدی (ع) دلالت می‌کند. بی‌تردید این خرسندی زمانی جا دارد که اهل کتاب از او پیروی کنند و به فرمان‌هایش گردن نهند؛ چرا که اگر قصد برافراشتن علم مخالفت و ایستادن در برابر او و اهداف او را داشته باشند جایی برای خرسندی باقی نخواهد ماند.در این رابطه پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند:... یفرح به اهل السماء و اهل الارض و الطیر و الوحوش و الحیتان فی البحر.[34] اهل آسمان و زمین، پرندگان، حیوانات و ماهیان دریا از او خرسند می‌شوند....و از امام علی (ع) نقل شده:هنگامی که حضرت مهدی (ع) ظهور کند نام مبارکش بر سر زبان‌ها خواهد افتاد و وجود مردم سرشار از عشق به اوست؛ به گونه‌ای که جز نام او هیچ نامی در یاد و زبان آنان نیست و با دوستی او روح خود را سیراب می‌کنند.[35] آشکار است که در روایات بالا این خرسندی و خشنودی برای مسلمانان و یا گروه و جماعت ویژه‌ای نیست و تعابیری چون ساکنان زمین و آسمان و یا مردم، عامند و همه را در برمی‌گیرند. گرچه بی‌تردید در این میان دشمنان و منحرفانی نیز وجود دارند که از ظهور او ناخشنود و خشمگین‌اند، ولی با توجه به عمومیت روایات، این عده بخش اندکی از مجموعهِ عظیم انسان‌ها خواهند بود.

پی نوشت ها

[1] محمد صدر، تاریخ ما بعد الظهور (بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، 1412) ص 612.

[2] ناصر مکارم شیرازی، حکومت جهانی مهدی (قم: انتشارات نسل جوان، چاپ یازدهم، 1380) ص 288.

[3] جمعه، 2.

[4] علی کورانی، معجم احادیث الامام المهدی، (قم: مؤ‌سسه المعارف الاسلامیه، چاپ اول، 1411) ج 4، ص 61.

[5] همان، ج 5، ص 60.

[6] محمد صدر، تاریخ ما بعد الظهور، ص 60 (به نقل از بحار، ج 13، ص 200).

[7] لطف الله صافی، منتخب الاثر (قم: مؤ‌سسه السیره المعصومه، چاپ دوم، 1421) ص 387.

[8] اعراف، 157.

[9] علی کورانی، معجم احادیث الامام المهدی، ج 5، ص 120.

[10] همان، ج 1، ص 531.

[11] لطف الله صافی، منتخب الاثر، ص 386.

[12] محمد صدر، تاریخ ما بعد الظهور، ص 333.

[13] محمد صدر، تاریخ ما بعد الظهور، ص 335 به نقل از غیبت طوسی، ص 282.

[14] علی کورانی، معجم احادیث الامام المهدی، ج 3، ص 426.

[15] محمد صدر، تاریخ ما بعد الظهور، ص 532، نقل به مضمون.

[16] لطف الله صافی، منتخب الاثر، ص 592.

[17] علی کورانی، معجم احادیث الامام المهدی، ج 3.

[18] لطف الله صافی، منتخب الاثر، ص 607.

[19] محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج 52، (تهران: انتشارات اسلامیه، چاپ سوم، 1372) ص 352.

[20] لطف الله صافی، منتخب الاثر، ص 101.

[21] همان، ص 300.

[22] همان، ص 392.

[23] علی کورانی، معجم احادیث الامام المهدی، ج 5، ص 83.

[24] لطف الله صافی، منتخب الاثر، ص 600.

[25] علی کورانی، معجم احادیث الامام المهدی، ج 4، ص 61.

[26] لطف الله صافی، منتخب الاثر، ص 390.

[27] آل عمران، 159.

[28] نهج‌البلاغه، خطبه 138.

[29] لطف الله صافی، منتخب الاثر، ص 381.

[30] همان، ص 378.

[31] مسعود پورسیدآقایی، تاریخ عصر غیبت، ص 432 (به نقل از صحیح مسلم شرح النووی، ج 18، ص 39).

[32] همان، ص 439 به نقل از الزام الناصب، ص 10.

[33] همان، ص 435 (به نقل از بحارالانوار، ج 86، ص 81).

[34] لطف الله صافی، منتخب الاثر، ص 589.

[35] نجم الدین طبسی، چشم‌اندازی به حکومت مهدی، ص 66. (به نقل از الحاوی للفتاوی، ج 2، ص 68).

منبع : آیتی، اهل کتاب در دولت مهدی (عج) , آیتی

اطلاعات

برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.